אויף דעם חשק און זריזות פון די מצוה, באקומט מען שכר אויף דער וועלט!
וְאַבְרָׂהָׂם זָׂקֵּן בָׂא בַיָׂמִּים וַה' בֵּרַך אֶת אַבְרָׂהָׂם בַכֹּל (כד, א)
און אברהם איז געווען אלט, ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג, און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס
דער הייליגער באר מים חיים זי"ע שרייבט: ס'איז באקאנט, אז אויף דער וועלט באקומט מען נישט קיין שכר אויף די מצוות (קידושין לט:), אבער אויף די חשק, אהבה, און זריזות וואס דער מענטש לייגט אריין צו באשיינען און מהדר זיין די מצוות וואס ער איז מקיים, אויף דעם באקומט מען יא גוטס אויף דער וועלט, אויסער די הויפענעס שכר וואס מען וועט באקומען דערויף אויף יענע וועלט.
אנהויב סדרה געפינען מיר, אז ווען אברהם אבינו האט געקויפט א קבר פאר שרה, האט ער דוקא געוואלט אפקויפן די גאנצע פעלד ארום און ארום מיט אלע ביימער און געוויקסן, און ער האט דאס אלעס אפגעשיידט צו באערדיגן זיין ווייב. זיין כוונה דערמיט איז געווען, צו מהדר זיין אין די מצוה פון 'קבורה', צוליב זיין אויסטערלישע חשק און אהבה צו מקיים זיין די מצוה, האט ער געגאָסן ריזיגע געלטער צו קויפן א גרויסע שטיקל ערד איר צו באערדיגן, און ער האט מקפיד געווען נישט איבערצולאזן פאר זיך גארנישט פון דעם גאנצן קבר, ער האט נישט גענומען פאר זיך קיין שטיקל ערד צו קענען איינזייען דערין, אדער ביימער צו קענען הנאה האבן פון די פירות, נאר ער האט אלעס גענצליך אפגעשיידט פארן קבר, צוליב זיין אהבה צו די מצוות.
דעריבער זאגט יעצט דער פסוק, אז דורכדעם האט ער זוכה געווען, אז "וְאַבְרָׂהָׂם זָׂקֵּן בָׂא בַיָׂמִּים" – ער איז געווארן אלט, און ער האט דערגרייכט צו אריכות ימים ושנים, דאס מיינט, ער האט באקומען השפעות טובות אויף דער וועלט, "וַה' ב רַך אֶת אַבְרָׂהָׂם בַכ ל" – אבער באמת האט דער אויבערשטער געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס, סיי אויף דער וועלט, און סיי אויף יענער וועלט, ווייל ווען א מענטש איז מהדר אין מצוות איז ער זוכה צו ווערן געבענטשט אויף ביידע וועלטן .
הארץ ומלואה ולו דומיה תהלה, ובמעשיו אשר המה לא לה' לבדו, רק שמכוין בהם גם להנאת עצמו, ואפילו בעת אשר לומד ומתפלל בהתלהבות ובתשוקה גדולה, ישגיח בעינא פקיחא ויתבונן בזה היטב ויבדוק ויחפש בחורים ובסדקים אולי ימצא בהם ג"כ תערובות אשר לא לה' לבדו. וכשיש לאדם בחינת התבוננות וענוה כנ"ל, בזה כלול כל המדות טובות. אבל ח"ו כשיש לאדם בחינת גבהות הלב ר"ל אפילו שיש לו כל המדות טובות ויושב על התורה ועל העבודה, כלא נחשב, מחמת שאין בזה שום השראת שכינה וקדושה, שהוא דוחק רגלי השכינה כמ"ש בגמרא (ברכות מג):. וזהו ואברהם זקן בא בימי"ם, גימטריא מאה, שמרמז על בחינת ענוה, כמאמר הגמרא (מנחות מג: וברש"י שם) אל תקרי מה אלא מאה, פירוש שאברהם אבינו ע"ה בא לבחינת ענוה אמיתית, על כן וה' ברך את אברהם בכל. ופי' הגמרא בת היתה לו, כי הנה מדה נקראת בת כמ"ש (מל"א ז כו) אלפים בת יכיל, היינו אברהם אבינו ע"ה היה לו מדה טובה בזה, היינו ענוה אמיתית, אשר בכל שמה, היינו שכל המדות טובות נכלל בזה המדת ענוה אמיתית, יהי רצון שנזכה לזה אמן כן יהי רצון. - י - ה ה באר מים חיים (עה"פ ואברהם זקן): או אפשר כי נודע (עבודה זרה ג'.) אשר הגם ששכר מצוה בהאי עלמא ליכא כאומרם היום לעשותם ומחר לקבל שכרם מכל מקום הידור המצוה * וחשק האהבה וזירוז היותר אשר ישנו לאדם במצות אל. זה לפירות יחשב לאכול מהם בעולם הזה, לבד שכרן בעולם הבא. וכבר כתבנו למעלה בקניית השדה והמערה ואשר הקצה הכל לקבורת מת, הכל היה למען הידור המצוה ורוב חשק עבותות אהבתו לפזר סך רב לקנות קרקע לקבורה ולהקצות הכל לזה, ולא להניח בתוכו שדה לזריעה ולנטוע בו כל עץ מאכל ובפרט שהיה בתוכו כל מיני עצים כמאמר הכתוב (לעיל כ"ג, י"ז) וכל העץ אשר בשדה אשר בכל גבולו סביב. ולא הניח דבר גדול וקטן להנאתו כי אם ליפות קבר בני עמו. ונמצא אשר
