דורכן לערנען גמרא איז מען זוכה צו אן אמת'ער 'פחד' פון השי"ת!
וְיִּצְחָׂק בָׂא מִּבוֹּא בְאֵּר לַחַי רֹּאִּי וְהוא יוֹּשֵּב בְאֶרֶץ הַנֶגֶב (כד, סב)
און יצחק איז געקומען פונעם צוריקקומען פונעם ברונעם 'לחי רואי', און ער האט געוואוינט אין דרום-לאנד
דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע ערקלערט: יצחק האט געהאט אן אויסטערלישן פחד און א ציטער פונעם אויבערשטן, ווי מיר זאגן 'פחד יצחק', און די אויסדרוק 'פחד' ווייזט אויף א געוואלדיגע מורא, וואס נאר איינער וואס איז גאר נאנט צום אויבערשטן שפירט אזא פחד (זע רש"י שמות טו, טו). דער וועג וויאזוי א מענטש קען דערגרייכן צו אזא פחד פונעם אויבערשטן, איז דורכן לערנען גמרא מיט יראה און אהבה.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק: "וְיִּצְחָׂק בָׂא" - די מידה פון יצחק [פחד] "מִּבוֹּא בְאֵּר" – קומט דורכן לערנען די תורה שבעל-פה [וואס דאס איז א 'ביאור' אויף די תורה שבכתב'] "לַחַי רֹּאִּי" – דאן וועט ער זוכה זיין צו זען און שפירן די געטליכקייט פונעם לעבעדיגן באשעפער, און ער וועט מורא האבן פון אים.
מען דארף זיך נישט זארגן אז אויב וועט מען מורא האבן פונעם אויבערשטן מיט א פחד און א יראה, וועט דאס חלילה ברענגען די 'מידת הדין' [ווייל 'יראה' קומט פון 'מידת הדין'], ווייל דער אמת איז פונקט פארקערט, אויב א מענטש איז ממשיך אויף זיך די הייליגע 'מידת הדין', מורא צו האבן פונעם באשעפער, דארף ער מער נישט מורא האבן פון קיין שום שלעכטס און דינים (זע בראשית רבה כו, יד). דאס איז מרומז אינעם אויספיר פונעם פסוק: "וְהוא יוֹּשֵּב בְאֶרֶץ הַנֶגֶב" – און די מידה פון 'פחד' איז אין דרום זייט, וואס דאס ווייזט אויף חסד, ווייל דוקא דורך יראה איז מען זוכה צו חסד .
ע"ה בחר גלות ולא גיהנם אבל לא גלות המביא לידי גיהנם היינו עניות שהיא מעביר על דעת קונו חלילה. והנה אליעזר ראה אשר מהזיווג הזה יצא יעקב ועשו כנזכר לעיל, וראה שיעקב יהיה בגלות תחת יד עשו כמו שבחר אברהם אבינו ע"ה את הגלות כנ"ל על כן התפלל על זה שיצליחו בגלות שלא יהיה על כל פנים גלות המביא לידי גיהנם חלילה. וזה שהתפלל ובא בטענה בשביל הדורות של גליות ואמר ה' אלקי אדני אברהם אם ישך נא מצליח דרכי אשר אנכי הולך עליה, פירוש 'ה' אלקי אדני אברהם' היינו הקב"ה ואברהם, אתם שבררתם והסכמתם על הגלות לא גיהנם 'לכן אם ישך נא מצליח דרכי' בגלות 'אשר אנכי הולך' היינו עשו - 'עליה' הוא המושל עליה, שעל כל פנים יצליחו בגלות בעושר וכל טוב שלא יהיה גלות המביא לידי גיהנם חלילה כנ"ל והבן. יט יט דברי אמת: ויצחק בא כו.' דהנה יצחק הי' לו פחד מה' ית' כי פחד על הקרובים שהיה מקורב מאד לה' ית' מהיכן בא אדם לזה אם לומד גמרא בדחילו ורחימו. וזה ויצחק בא. פי' מדרגת יצחק [בא] מבא באר הוא תורה שבע"פ הפי' לתורה שבכתב. כמו באר את התורה הזאת. לחי רואי שרואה לה' יתברך ואל יתיירא אם הוא בפחד מפניו ית' שלא לעורר דין על עצמו ח"ו אדרבה אם יש דין למטה אין דין למעלה עליו. וזה יושב בארץ הנגב הוא דרום חסד.
