עִבְדוּ אֶת ה' בְּשִׂמְחָה

עִבְדוּ אֶת ה' בְּשִׂמְחָה

• תַּחַת אֲשֶׁר לֹא עָבַדְתָּ אֶת ה' אֱלֹקֶיךָ בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב (כח מז)
• וִוי אַזוֹי אִיז מֶען זוֹכֶה צוּ שִׂמְחָה?
• דֶער מַעֲלָה פוּן זֵיין בְּשִׂמְחָה
• יֶעדֶע מִצוָה - אַ טֵייעֶרע אוֹצָר
• כַּמַּיִם פָּנִים אֶל פָּנִים
• עַצְבוּת אִיז עֲבוֹדָה זָרָה
• תְּשׁוּבָה טוּן מִיט שִׂמְחָה

תַּחַת אֲשֶׁר לֹא עָבַדְתָּ אֶת ה' אֱלֹקֶיךָ בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב (כח מז)

דִי תּוֹרָה הק' זָאגְט אוּנְז דֶער טַעַם פַארְוָואס דִי אַלֶע קְלָלוֹת וָואס דִי תּוֹרָה רֶעכְנְט אוֹיס וֶועלְן קוּמֶען "תַּחַת אֲשֶׁר לֹא עָבַדְתָּ אֶת ה' אֱלֹקֶיךָ בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב" וִויבַּאלְד מֶען הָאט נִישְׁט גֶעדִינְט דֶעם בַּאשֶׁעפֶער מִיט יִשִׂמְחָה', דָאס מֵיינְט כָאטְשִׁיג וָואס מֶען אִיז מְקַיֵּם אַלֶע מִצְוֹת, אָבֶּער אויב עֶס מֶעלְט דֶער שִׂמְחָה' דֶער פְרֵיילִיכְקֵייט אוּן דֶער גוּט מוּטִיגְקֵייט, קוּמְט לֵיידֶער שְׁוֶוערֶע קְלָלוֹת.

כְּדֵי צוּ פַארְשְׁטֵיין פַארְוָואס דִי אַלֶע קְלָלוֹת קוּמֶען אוֹיף דֶעם וָואס מֶען אִיז נִישְׁט בְּשִׂמְחָה, דַארְף מֶען עֶרְשְׁט פַארְשְׁטֵיין וָואס אִיז דֶער בַּאדִייט פוּן שִׂמְחָה.

אִין רַבֵּנוּ בְּחַבֵּי שְׁטֵייט (כד הקמח שמחה) "הַשִׂמְחָה הַזֹּאת מִן הַתּוֹרָה נִצְטַנָּה אָדָם עָלֶיהָ וַחֲשׁוּבָה יּוֹתֵר מִן הַמִּצְוָה" שִׂמְחָה אִיז מֶער חָשׁוּב וִוי דֶער מִצְוָה אַלֵיין. מֶען קֶען זָאגְן פְּשַׁט אִין דִי וֶוערְטֶער פַארְוָואס אִיז שִׂמְחָה טַאקֶע דֶער עִקָר אוּן אֲפִלּוּ מֶער וִוי דֶער מִצְוָה זֶעלְבְּסְט. וִויבַּאלְד דֶער גַאנְגֶע תַּכְלִית פַארְוָואס מִיר זֶענֶען מְקַרֵיִם מִצְוַת הַבּוֹרֵא, אִיז נָאר צוּלִיבּ טַאפְן אַ נַחַת רוּחַ אוּן צוּ דֶערְפְרֵייעֶן דֶעם בַּאשֶׁעפֶער, אוּן דוּרְךְ דֶעם וָואס אוּנְז זֶענֶען מְקַרֵיִם זֵיינֶע מִצְווֹת וֶוערְן מִיר אָנְגֶערוּפְן זֵיינֶע קִינְדֶער, דֶערִיבֶּער וֶוען מִיר הָאבְּן דֶער זְכִיָּה צוּ טוּן זֵיין וִוילְן אוּן מְקַרֵיִם זֵיין זֵיינֶע מִצְוֹת, דָארְפְן מִיר הָאבְּן אַזָא גֶעוַואלְדִיגֶע תְּשׁוּקָה אוּן שִׂמְחָה צוּ מְקַיֵּם זֵיין אַ מִצְוָה, אַזוֹי וִוי אֵיינֶער בַּאדִינְט זֵיין פָאטֶער אוּן עֶר בְּרֶענְגְט אִים אַ נַחַת רוּחַ, אִיז עֶר מִמִּילָא בְּשִׂמְחָה, אַזוֹי אוֹיךְ וֶוען אַ אִיד פְרֵיידְט זִיךְ אַז עֶר מֶען דִינֶען דֶער אֵייגֶערְשְׁטֶער אוּן אִים שָׁאפְן אַ נַחַת רוּחַ, וַוייזְט עֶר מִיט דֶעם אַז עֶר גְלֵיינְט אוּן עֶר אִיז גֶעבִּינְדֶען אִין הקב"ה.

מֶען דַארְף פַארְשְׁטֵיין פַארְוָואס אִיז אַזוֹי הַארְבּ צוּ מְקַיִם זֵיין אַ מִצְוָה אָן דֶעם וָואס מֶען טוּט עֶס בְּשִׂמְחָה? מֶען אִיז דָאךְ מְקַיֵּם דִי מִצְווֹת גֶענוֹי וִוי אַזוֹי מֶען דַארְף כְּכָל פְּרָטֶיהָ וְדִקְדּוּקֶיהָ אָבֶּער עֶס מֶעלְט נָאר דִי חֵלֶק פוּן שִׂמְחָה, וִוי קֶען זֵיין אַז אַלֶע קְלָלוֹת אִיז נָאר צוּלִיבּ דֶער סִבָּה? נָאכְמֶער אִיז שְׁוֶוער, אוּנְז טְרֶעפְן דָאךְ נִישְׁט אִין דִי תּוֹרָה אַ מִצְוַת עֲשֵׂה פוּן זֵיין בְּשִׂמְחָה וֶוען מֶען אִיז מְקַיֵּם אַ מִצְוָה, אוֹיסֶער בֵּיי גֶעוִויסֶע פֶעלֶער, וִוי בֵּיי יָמִים טוֹבִים וָואס דָארְטְן שְׁטֵייט "וְשָׂמַחְתָּ בְּחַגֶּךָ" (ראה טז יד), אִיז וִוי אַזוֹי בַּאשְׁטְרָאפְט השי"ת מִיט אַזָא הַארְבֶּע תּוֹכָחָה אוֹיף דֶעם וָואס מֶען אִיז נִישְׁט בְּשִׂמְחָה וֶוען מֶען אִיז מְקַיֵּם אַ מִצְוָה?

דֶערְפַאר וֶוען אִימֶער מֶען קֶען מַאכְן אַ נַחַת רוּחַ פַארְן בַּאשֶׁעפֶער, לֶעכְנְט מֶען אַרוֹיס פַאר דֶער גֶעלֶעגְנְהֵייט, אוּן וֶוען מֶען קֶען שׁוֹין מְקַיִם זֵיין אַ מִצְוָה, אִיז דָאס דֶער גְרֶעסְטֶער תַּעֲנוּג אוּן שִׂמְחָה וָואס מִיר קֶענֶען נָאר הָאבְּן, וִוי דָּוִד הַמֶּלֶךְ הָאט גֶעזָאגְט "שָׂשׂ אָנֹכִי עַל אִמְרָתֶךָ כְּמוֹצֵא שָׁלָל רָב" (תהלים קיט קסב). קוּמְט אויס אַז דֶער גַאנְגֶע תַּכְלִית צוּ מְקַיֵּם זֵיין וָואס עֶס שְׁטֵייט אִין דֶער תּוֹרָה, אִיז נָאר כְּדֵי צוּ פַארְשָׁאפְן אַ נַחַת רוּחַ פַארְן בּוֹרֵא כָּל עוֹלָמִים, מִמִּילָא אִיז דֶער חֵלֶק הַשִׂמְחָה שְׁטֶערְקֶער אוּן חָשׁוּבֶ'ער וִוי דֶער מִצְוָה אַלֵיין, ווייל דָאס בְּרֶענְגְט צוּ דֶער מִצְוָה. וִויבַּאלְד שִׂמְחָה שֶׁל מִצְוָה אִיז נִישְׁט אַן עֶקְסְטֶערֶע מַעְלָה, נָאר אָן שִׂמְחָה פֶעלְט עֶס אִין דֶער תַּכְלִית הַמִּצְוָה, דֶער צוּגַאנְג צוּ אַ מִצְוָה אִיז נָאר מִיט שִׂמְחָה.

שְׁטְרָאפְן אוּן קְלָלוֹת אוֹיבּ מֶען טוּט אַ מִצְוָה נִישְׁט בְּשִׂמְחָה. וֶוער עֶס אִיז נִישְׁט מְקַיֵּם אַ מִצְוָה מִיט שִׂמְחָה אִיז רָאוּי צוּ בַּאשְׁטְרָאפְט וֶוערְן, וֵוייל שִׂמְחָה מִיט מִצְוָה זֶענֶען אֵיינְס, אֵיינִיג אִין זֵייעֶרֶע מַטָּרָה, צוּ מְקַיִם זֵיין דֶער צְוּוּי הַבּוֹרֵא, דֶער אֱמֶתֶ'ע שִׂמְחָה אִיז, צוּ זֵיין פְרֵיילִיךְ אוֹיף דֶעם וָואס מֶען קֶען דִינֶען השי"ת, און עוֹסֵק זֵיין אִין דִי תּוֹרָה אוּן מִיט דִי מִצְווֹת.7

וִוי אַזוֹי אִיז מֶען זוֹכֶה צוּ שִׂמְחָה?

וֶוען מֶען טְרַאכְט אַרֵיין אִין דֶער גֶעדַאנְק, אַז דֶער בַּאשֶׁעפֶער הָאט אוּנְז גֶעגֶעבְּן דֶער זְכִיָּה צוּ מְקַיֵּם זֵיין מִצְוֹת אוּן בַּאקוּמֶען שְׂכַר דֶערוֹיף, וֶוערְט דֶער אִינֶערְלִיכֶער זֶעל אוֹטָאמַאטִישׁ אָנְגֶעפִילְט מִיט אַהֲבָה אִין לִיבְּשַׁאפְט צוּם רִבּוֹנוֹ שֶׁל עוֹלָם, אוּן דוּרְךְ דֶעם קוּמְט מֶען צוּ צוּ זֵיין בְּשִׂמְחָה.

און אויב אֵיינֶער דִינְט טַאקֶע אַזוֹי דֶער בַּאשֶׁעפֶער, אִיז עֶר שְׁטֶענְדִיג פְרֵיילִיךְ אוּן זֵיין הַארְץ וֶוערְט אַלֵיין אָנְגֶעפִילְט מִיט שִׂמְחָה בֵּיי יֶעדֶע מִצְוָה, אוּן דָאס אִיז אוּנְזֶער חִיּוּב צוּ לֶעבְּן וִוי "אַ אִיד - בְּשִׂמְחָה" אוּן וִויבַּאלְד דָאס אִיז דֶער שְׁלִיסְל אוּן דֶער סְבָּה צוּ אַלֶע מִצְוֹת פַארְשְׁטֵייט מֶען פַארְוָואס מֶען בַּאקוּמְט אַזֶעלְכֶע שְׁוֶוערֶע

עֶס אִיז בַּאקַאנְט דָאס וָואס שְׁטֵייט אִין רַמְבַּ"ם (סוף הלכות לולב-פרק ח') "הַשִׂמְחָה שֶׁיִּשְׂמַח הָאָדָם בַּעֲשִׂיַּת הַמִּצְוָה וּבְאַהֲבַת הָקֵל שֶׁצְוָּה בָּהֶן עֲבוֹדָה גְּדוֹלָה הִיא, וְכָל הַמּוֹנֵעַ עַצְמוֹ מִשִׂמְחָה זוֹ רָאוּי לְהִפָּרַע מִמֶּנּוּ שֶׁנֶּאֱמַר תַּחַת אֲשֶׁר לֹא עָבַדְתָּ אֶת ה' אֱלֹקֶיךָ בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב" וֶוער עֶס הַאלְט זִיךְ אָפ

ד. דער חת"ס (פר' ראה ד"ה ראה אנכי וכו') שרייבט "והקללה - אפילו אם ישמור כל המצות אך הם עליו לעול ולמשא, וסופו עונשו מרובה כדכתיב תחת אשר עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב וכו' וסופו לעבוד עבודה זרה רח"ל" דער וואס איז מקיים דער מצוות ה' אבער מיט א כונה צו פטר'ן די מצוה, ער פילט אז דער מצוה איז צו שווער פאר אים, ער טוט דאס נאר ווייל ער וויל פארטיג ווערן מיט דער מצוה, דאס איז דער פארקערטער פון דער תכלית המצוה צו האבן א גוטע געפיל און צו ווערן נאנטער צו השי"ת דורך מקיים זיין מצות. אויב איינער וועט לעבן אזא סארט לעבן פון זוכן צו פטור ווערן פון די מצות און עס טון נאר כדי יוצא צו זיין, וועט ער באקומען גרויסע עונשים, און דער סוף וועט זיין אז ער וועט צוקומען צו דינען עבודה זרה.

פוּן דֶער מִצְוָה פוּן שִׂמְחָה צוּלִיבּ דֶעם וָואס עֶר וִויל אַכְטוּנג גֶעבְּן אוֹיף זֵיין כָּבוֹד, עֶס פַאסְט אִים נִישְׁט צו טוּן גֶעדֶער טָארְט פְּעוּלָה וָואס בְּרֶענְגְט אַרוֹיס שִׂמְחָה שֶׁל מִצְוָה, וֶוערְט דָאס פַארְרֶעכְנְט וִוי אַ גְרוֹיסֶע עַבֵירָה, וִוידֶער פַארְקֶערט דֶער וָואס דִינְט דֶער רבוש"ע בְּשִׂמְחָה קוּמט דָאס פוּן אַהַבַת הַשֵּׁם. אוּן וִוי דֶער מְסְלַּת יְשָׁרִים שְׁרֵייבְּט (פרק יט) דֶער בַּאדַייט פוּן אַהֲבָה, אִיז שִׂמְחָה. אוּן וִוי מֶער אַהֲבָה אַ מֶענְטְשׁ הָאט צוּם אֵייגֶערְשְׁטֶער, אַזוֹי פִיל שִׂמְחָה הָאט עֶר מִיט דֶעם אַז עֶר קֶען דִינֶען דֶער בַּאשֶׁפֶער, אַזוֹי וִוי שְׁלֹמֹה הַמֶּלֶךְ זָאגְט אִין שִׁיר הַשִׁירִים (א ד) "מָשְׁכֵנִי אַחֲרֶיךָ בָּרוּצָה הֲבִיאֵנִי הַמֶּלֶךְ חֲדָרָיו נָגִילָה וְנִשְׂמְחָה בָּךְ" וָואס מֶער אַ מֶענְטְשׁ אִיז זוֹכֶה צוּ פַארְשְׁטֵיין אִין גַּדְלוּת הַבּוֹרֵא, וֶוערְט גְרֶעסֶער אִין אִים דֶער שִׂמְחָה צו הקב"ה, אַזוֹי אוֹיךְ גֶעפִינֶען מִיר בֵּיי דָּוִד הַמֶּלֶךְ אַז עֶר אִיז אָנְגֶעקוּמֶען צוּ דֶער מַעֲלָה פוּן שִׂמְחָה, בִּיז עֶר הָאט זוֹכֶה גֶעוֶוען אַז זֵיינֶע לִיפְן הָאבְּן זִיךְ אַלֵיינְס גֶעשָׁאקְלְט אוּן גֶעלוֹיבְּט דֶער אֵייגֶערְשְׁטֶער מִיט אַהֲבָה וִוי עֶס שְׁטֵייט אִין פָּסוּק "תְּרַנֵּנָּה שְׂפָתַי כִּי אֲזַמְּרָה לָּךְ" (תהלים עא כג).

זֵיין בְּשִׂמְחָה וֶוען מֶען דִינְט הקב"ה, און מֶען אִיז מְקַיֵייִם זֵיינֶע מִצְוֹת, וֶוערְט אַ מֶענְטְשׁ אַ הֶעגֶערֶע מַדְרֵגָה אוּן עֶר שְׁטֵייגְט מֶער אִין עֲבוֹדַת הַשֵּׁם מִיט דֶעם וָואס עֶר אִיז בְּשִׂמְחָה.

עֶס שְׁטֵייט אִין גְמָרָא (שבת ל:) "לְלַמֶּדְךָ שֶׁאֵין הַשְׁכִינָה שׁוֹרָה לֹא מִתּוֹךְ עַצְלוּת וְלֹא מִתּוֹךְ עַצְבוּת וְלֹא מִתּוֹךְ שְׂחוֹק וְלֹא מִתּוֹךְ קַלוּת רֹאשׁ וְלֹא מִתּוֹךְ שִׂיחָה וְלֹא מִתּוֹךְ דְּבָרִים בְּטֵלִים, אֶלָּא מִתּוֹךְ שִׂמְחָה" נָאר וֶוען מֶען אִיז בְּשִׂמְחָה קֶען דֶער שְׁכִינָה רוּעֶן אוֹיף דֶער מֶענְטְשׁ, אַזוֹי אוֹיךְ הָאבְּן דִי נְבִיאִים נִישְׁט גֶעקֶענְט זֶען נְבוּאוֹת נָאר וֶוען עֶס הָאט גֶעהֶערְשְׁט שִׂמְחָה, וֶועגְן דֶעם הָאבְּן דִי בְּנֵי הַנְּבִיאִים גֶעבְּרֶענְגְט שְׁפִּיל-גֶעצֵייג אוּן מוּזִיקָאנְטְן, אוּן דֶערְנָאךְ הָאבְּן זֵיי גֶעזָאגְט נְבוּאָה אַזוֹי וִוי עֶס שְׁטֵייט אִין פָּסוּק (מלכים ב ג טו) "וְהָיָה כְּנַגֵן הַמְנַגֵן וַתְּהִי עָלָיו יַד ה'".

דֶער מַעֲלָה פוּן זֵיין בְּשִׂמְחָה

שִׂמְחָה הָאט אִין זִיךְ אַסַאךְ מַעֲלוֹת, אוֹיסֶער דֶעם וָואס מֶען דַארְף

דֶער סֵפֶר הַחֲרֵדִים (הקדמה ד"ה התנאי הרביעי) אוּן דֶער חִידָ"א שְׁרֵייבְּן (בספרו עבודת הקודש) אַז דֶער אֲרִיזַ"ל הָאט גֶעזָאגְט אוֹיף זִיךְ אַז עֶר הָאט זוֹכֶה גֶעוֶוען צוּ דֶער גְרוֹיסֶע מַדְרֵגוֹת אוּן חָכְמָה נָאר צוּלִיבּ דֶעם וָואס עֶר אִיז גֶעוֶוען בְּשִׂמְחָה בֵּיים לֶערְנֶען אוּן בֵּיי מְקַיֵּם זֵיין מִצְווֹת".ה

ה. דער אריז"ל שרייבט (שער המצות) אז ווען מען האט דער זכיה צו מקיים זיין א מצוה זאל מען זיך פארשטעלן כאילו מען פארדינט יעצט טויזענטער טויזענטער גאלדענע רענדלעך, און מיט אזא חשק און שמחה זאל מען טון דעם ציווי השם, און ער לייגט צו מורא'דיגע ווערטער "וכפי גודל שמחתו באמת ובטוב לבב פנימי, כך יזכה לקבל אור העליון ואם יתמיד בזה אין ספק שישרה עליו רוח הקודש וענין זה נוהג בין בקיום כל המצות כולן בין שעת שעוסק בתורה שיהיה בחשק גדול ובתלהבות עצומה" וואס מער פרייליך און חשק מען דינט השי"ת, וועט מען זוכה זיין צו א הייליגע ליכטיקייט אין צו רוח הקודש.

כַּמַּיִם פָּנִים אֶל פָּנִים

אוֹיסֶער דֶער עִנְיַן פוּן זֵיין בְּשִׂמְחָה בִּשְׁעַת וֶוען מֶען אִיז מְקַיֵּם אַ מִצְוָה,

ו. איינער פון די תלמידים פונעם חפץ חיים האט פארציילט אז איינמאל האט ער זיך אונטער געהערט ווי דער חפץ חיים מאכט זיך א חשבון הנפש, און זאגט זיך מוסר, ער האט אויסגערעכנט אלע לא תעשה און אלע מצות עשה פון די תורה הק', און אינמיטן האט ער זיך שטארק צו-וויינט און געזאגט "ישראל מאיר וואס האסטו פון דעם אז דו טוסט אלע מצות

הָאבְּן שׁוֹין פַארְגֶעסְן פוּן וואוּ עֶר אִיז בִּכְלָל רֵייךְ גֶעוָוארְן.

אֵיינְמָאל אִינְמִיטְן דֶער גֶערְלִיכֶע סְעוּדָה וָואס עֶר הָאט פַארְבְּרֶענְגְט מִיט אַלֶע שָׂרִים אוּן עֲשִׁירִים, הָאט עֶר זֵיי גֶעפְרֶעגְט "וָואס מֵיינְט אִיר אִיז מִיין בֶּעסְטֶע טָאג פוּנֶעם יָאר?" אַלֶע הָאבְּן בַּאלְד גֶעעֶנְטְפֶערְט, "וָואס הֵייסְט? זִיכֶער הֵיינְט וֶוען דוּ זִינְט דָא אַזוֹי מְכֶבָּדִייג אוּן עֶס וֶוערְט מֶערְוִוירְט פוּן דֶער בֶּעסְטֶע אוּן שֶׁענְסְטֶע מַאֲכָלִים, אוּן דוּ זִינְט אַזוֹי שֵׁיין אָנְגֶעטוּן אַרוּם גֶענוּמֶען מִיט גָאלְד אוּן זִילְבֶּער, און אַלֶע הַארְן קוּמֶען צוּ דִיר אָפְּצוּגֶעבְּן כָּבוֹד מְלוּכָה" הָאט עֶר זֵיי גֶעעֶנְטְפֶערְט "נֵיין! אֵיין טָאג וָואס דָאס אִיז גֶעוֶוען דֶער בֶּעסְטֶע טָאג אִין מֵיין לֶעבְּן אִיז גֶעוֶוען, וֶוען אִיךְ בִּין גֶעגַאנְגֶען מִיט פָּשׁוּטֶע קְלֵיידֶער אוּן גֶעהוּנְגֶערְט אַ גַאנְגֶע טָאג, אוּן אֲפִלּוּ אַזוֹי הָאבּ אִיךְ מִיךְ מֶער גֶעפְרֵיידְט וִוי אִיךְ פְרֵייד זִיךְ יֶעצְט". הָאט עֶר זֵיי גֶעגֶעבְּן צוּ פַארְשְׁטֵיין "דָאס אִיז גֶעוֶוען דֶער טָאג וָואס אִיךְ בִּין גֶעוֶוען אִינֶעם אוֹצָר פוּן דֶער קֶענִיגְס פַאלַאץ! אִיךְ הָאבּ אַ גַאנְגֶע טָאג גֶעשְׁוִוינְט מִיט פָּשׁוּטֶע קְלֵיידֶער און גָארְנִישְׁט אַרֵיין גֶענוּמֶען אִין מוֹיל - וִויסְנְדִיג אַז וָואס אִיךְ מַאפּ יֶעצְט בִּין אִיךְ פַארְזִיכֶערְט, אוּן נָאר דָאס קֶען אִיךְ אַהֵיים גֶעמֶען, אִיךְ הָאבּ נִישְׁט גֶעהַאט קֵיין צַייט צוּ עֶסְן צוּ שְׁלָאפְן נָאר גֶעוֶוען פַארְנוּמֶען רוּנְדֶע אַרוּם דֶער זֵייגֶער צוּ גֶעמֶען אוּן

פֶּעלְט זִיךְ אוֹיךְ אוֹיס מֶען זָאל זֵיין שְׁטֶענְדִיג פְרֵיילִיךְ אֲפִלּוּ וֶוען מֶען אִיז נִישְׁט מְקַיֵּם אַ מִצְוָה, מִיטְן אַרויף לֵייגְן אַ שְׁמֵייכְל אוֹיפְן גֶעזִיכְט, קֶען מֶען נָאר פַארְדִינֶען, עֶס קָאסְט נִישְׁט קֵיין גֶעלְט, אָבֶּער עֶס אִיז וֶוערְד אַ מִילְיָאן. דוּרְךְ דֶעם וָואס מֶען טְרָאגְסְט אַ שְׁמֵייכְל אויפן פָּנִים, וֶוערְן בְּשִׂמְחָה אוּן גוּטְמוּטִיג אַלֶע צוּקוּקֶער. מֶען קֶען קֵיינְמָאל נִישְׁט וִויסְן וָואסְפַארַא גוּטֶע זַאכְן מֶען פּוֹעֵלְ'ט פַאר יֶענֶעם וֶוען מֶען הָאט אַ שְׁמֵייכְל אוֹיפְן פָּנִים, דָאס אִיז חֶסֶד וָואס מְ'קֶען טוּן אָנְדֶעם וָואס מֶען זָאל זִיךְ אָנְשְׁטְרֶענְגֶען, אוּן מִיט אַ שְׁמֵייכְל קֶען מֶען טוֹישְׁן יֶענֶעמְ'ס צוּקוּנְפְט. אוּן חָלִילָה פַארְקֶערְט וֶוען מֶען דְרֵייט זִיךְ אַרוּם פַארְבִּיטֶערְט אוּן מִיט אַ זוֹיעֶרֶע גֶעשְׁטַאלְט, גִיבְּט דָאס אַן אֵיינְקְלַאנְג פוּן זוֹיעֶר אוּן עֶס לֵייגְט אַרֵיין דֶער מֶענְטְשׁ אוּן אַנְדֶערֶע אִין נִישְׁט אַ גוּטֶע גֵייסְטֶער.

עַצְבוּת אִיז עֲבוֹדָה זָרָה

דֶער פַארְקֶערְטֶער פוּן שִׂמְחָה אִיז עַצְבוּת', וָואס דָאס בְּרֶענְגְט לֵיידֶער נָאר חֶרְבָּנוֹת. דִי חֲסִידִישֶׁע סְפָרִים (בעל התניא איגרת הקודש פי"א, פרי הארץ פר' מטות מסעי) שְׁרֵייבְּן אַז עַצְבוּת אִיז עֲבוֹדָה זָרָה אוּן כְּפִירָה אִין השי"ת, אוּן עֶס אִיז מְרְמָּז אִינֶעם וָוארְט, דֶער שֹׁרֶשׁ פוּן דֶער וָוארְט עַצְבוּת אִיז עֶצֵב וָואס דָאס בַּאדֵייט עֲבוֹדָה זָרָה.

הרה"ק ר' שְׁלֹמֹה קָארְלִינֶ'ער הָאט גֶעזָאגְט אַז עֶס אִיז נִישְׁט פַארְהַאנֶען אַ מִצְוָה פוּן זֵיין בְּשִׂמְחָה, אָבֶּער וֶוען מֶען אִיז בְּשִׂמְחָה קֶען מֶען צוּקוּמֶען צוּ אַלֶע מִצְווֹת, אַזוֹי אוֹיךְ אִיז עַצְבוּת נִישְׁט קֵיין אִסּוּר, אָבֶּער מִיט עַצְבוּת קֶען מֶען צוּקוּמֶען צוּ אַלֶע עֲבֵרוֹת.*

ח. איך האב געהערט אמאל פון א חשובע 'בעל תשובה' וואס האט געוואוינט דא אין לאנדאן, ער איז נעבעך אויפגעוואקסן אלס א גוי, און זיין אטמאספער איז אייביג געווען פארביטערט און אנגעצויגן, ער איז אריבער א שווערע תקופה וואס ער איז אריין אין א ביטערע דיפרעשעי"ן, איינמאל איז ער געווען אין א קרעטשמער אין געזעצען אויף איין פלאץ פאר לאנגע שעה'ן און גארנישט געטון, ער איז געווען שטארק פארביטערט און אומצופרידן מיט זיין מצב, ער האט נישט געהאט קיין שום חשק ווייטער אנצוגיין אין זיין לעבן, ווען פלוצלינג איז ארויף געשפרינגען אויפן טיש עפעס א קליינע שפילצייג "א קלאו"ן א לאכעדיגע אויסקוק", און ער האט זיך גענומען אזוי שטארק צו לאכן פון דעם, ביז ער האט ארויס געגעבן זיין גאנצע אנגעצויגענקייט פון זיך, ער איז ארויסגעקראכן פון זיין מצב, און ער האט אנגעהויבן מיט א פרישקייט זוכן א "פלאן" פאר א נייע לעבן, ביז ער איז געווארן א פולקאמע בעל תשובה.

ט. ר' שלמה קארלינער זי"ע האט געזאגט אז ער וואלט ליבערשט גערעדט מיט א מגושם'דיגע בעל תאוה, ווי איינער וואס איז מרה שחורה'דיג, אויך ווערט געברענגט אז ער האט זייער מקפיד געווען נישט אנצוכאפן א בגד פון איינער וואס מרה שחורה'דיג.

תְּשׁוּבָה טוּן מִיט שִׂמְחָה

וֶוען מִיר הַאלְטְן אִין דִי טֶעג פוּן תְּשׁוּבָה דַארְף מֶען וִויסְן אַז "תְּשׁוּבָה" אִיז אַ מִצְוַת עֲשֵׂה מִן הַתּוֹרָה וִוי עֶס שְׁטֵייט אִין פָּסוּק "וְשַׁבְתָּ עַד ה' אֱלֹקֶיךָ" (דברים דל), אוּן פּוּנְקְט וִוי יֶעדֶע מִצְוַת עֲשֵׂה אִיז מֶען מְחַיָּב צוּ טוּן בְּשִׂמְחָה, דַארְף מֶען אוֹיךְ תְּשׁוּבָה טוּן בְּשִׂמְחָה, - אַוַדַּאי אִיז דָא אַ עִנְיַן פוּן

דֶער יִשְׂמַח יִשְׂרָאֵל (פר' ראה) שְׁרֵייבְּט, אַז דִי וֶוערְטֶער פוּן "וְהָיִיתָ אַךְ שָׂמֵחַ" אִיז רָאשֵׁי תֵּבוֹת שָׁוְא – פַאלְטְשׁ, דָאס מֵיינְט אַז אֲפִלּוּ אַ פַאלְטְשֶׁע שִׂמְחָה, אִיז בֶּעסֶער וִוי עַצְבוּת אוּן מָרָה שְׁחוֹרָה."

דֶער חָפֵץ חַיִּים (שם עולם פרק כ)י אִיז מַסְבִּיר דֶער עִנְיָן פוּן אַ אִידִישֶׁע שִׂמְחָה פוּן אַ מִצְוָה אוּן וִוי שְׁטַארְק אוּנְז דַארְפְן זֵיין פְרֵיילִיךְ וֶוען מִיר הָאבְּן דֶער זְכִיָּה צוּ מְקַיֵּם זֵיין מִצְוֹת און צו טוּן דֶעם רָצוֹן הַבּוֹרֵא, מִיט אַ מָשָׁל, צוּ אֵיינֶער וָואס הָאט גֶעראַטֶעוֶועט אַ קִינְד פוּנֶעם קֶענִיג פוּן אַ זִיכֶערֶע טוֹיט, אוּן כְּדֵי אִים צוּ בַּאלוֹינֶען הָאט דֶער קֶענִיג אִים עֶרְלוֹיבְּט צוּ אַרֵיין קוּמֶען אִין זֵיין פַאלַאץ אִין גֶעמֶען וָואס עֶר וִויל, אָבּער נָאר פַאר פִיר אוּן צְוָואנְצִיג שָׁעָה. יֶענֶע מֵעֵת לְעֵת וָואס עֶר אִיז גֶעוֶוען בֵּיים קֶענִיג אִין פַאלַאץ הָאט עֶר זֵייעֶר שְׁוֶוער גֶעאַרְבֶּעט און עֶר הָאט אֵיינְגֶעזַאמְלְט וָואס עֶר הָאט נָאר גֶעזֶען אִין דֶער מֶענִיגְלִיכֶע פַאלַאץ, עֶר הָאט צֵאמְגֶענוּמֶען זֵייעֶר אַסַאךְ גָאלְד אִין זִילְבֶּער אוּן טֵייעֶרֶע וֶוערְדְפוּלֶע אוֹצרוֹת, אוּן דָאס הָאט אִים גֶעבְּרֶענְגְט צוּ קֶענֶען הַאנְדְלֶען, אוּן אַזוֹי הָאט אִים עֶס צוּגֶעבְּרֶענְגְט אַ מוֹרָא'דִיגֶע רֵייכְטוּם, עֶר אִיז גֶעוָוארְן מֶער אוּן מֶער רֵייךְ, בִּיז עֶר אִיז גֶעוָוארְן גָאר אַ מְפֶרְסָם'דִיגֶע עוֹשֶׁר אִין דִי וֶועלְט.

יֶעדֶער יָאר פְלֶעגְט עֶר פְּרָאוֶוענֶען אַ גְרוֹיסֶע סְעוּדָה אִין דֶער דָאזִיגֶע טָאג וָואס הָאט אִים גֶעמַאכְט רֵייךְ, אוּן אַלֶע גְרוֹיסֶע עֲשִׁירִים פְלֶעגְן קוּמֶען זִיךְ בַּאטֵיילִיגְן אוּן זֵיין סְעוּדָה. אַזוֹי אִיז אָנְגֶעגַאנְגֶען פַאר אַפָּאר יָאר בִּין אַלֶע

וֶוען מִיר הַאלְטְן גֶענְט סוֹף יָאר, לָאמִיר זִיךְ מְקַבֵּל זֵיין פַארְ'ן זֵייעֶם יָאר, צוּ דִינֶען השי"ת מִיט מֶער שִׂמְחָה אוּן זִיךְ מְחַזֵק זֵיין בְּיֶתֶר שְׂאֵת וּבְיֶתֶר עז צו טון דֶעם רָצוֹן הַשֵּׁם מִיט אַ שִׂמְחָה שֶׁל מִצְוָה, אוּן דוּרְךְ דֶעם זוֹכֶה זֵיין צוּ אַלֶע גוּטֶע בְּרָכוֹת אוּן הַשְׁפָּעוֹת, און אוּנְזֶער תְּפִלּוֹת זָאלְן וֶוערְן אָנְגֶענוּמֶען לִפְנֵי אֲדוֹן כֹּל, תִּכְלֶה שָׁנָה וְקִלְלוֹתֶיהָ תָּחֵל שָׁנָה וּבִרְכוֹתֶיהָ.

י. דער פנים יפות (סוף פרשת אחרי) לייגט צו נאך א ווארט, א שיינע פשט אויף דער פסוק (ירמיהו נ כ) "בימים ההם ובעת ההיא נאם יהוה יבקש את עון ישראל ואיננו" אין די טעג פון אלול - תשרי זענען אנגעפילטע טעג און מען קען אסאך קונה זיין אין די קורצע תקופה, און עס איז מרומז אינעם פסוק בימים "ההם" איז בגימטריא 50 וואס דאס איז דער פופציג טעג פון ר"ח אלול ביז הושענא רבא, ובעת "ההיא" איז בגימטריא 21 וואס דאס זענען די איין און צוואנציג טעג פון ראש השנה ביז הושענא רבא, אין די טעג דארף מען תשובה טון "יבוקש עון ישראל ואיננו".

אזוֹי אוֹיךְ זֶען מִיר בֵּיי דֶער מִצְוַת צְדָקָה וֶוערְט גֶע'פַּסְקְ'נְט אִין שו"ע (הל' צדקה סימן רמט ס"ג) "צָרִיךְ לִתֵּן צְדָקָה בְּסֵבֶר פָּנִים יָפוֹת בְּשִׂמְחָה וּבְטוּב לֵבָב וּמִתְאוֹנֵן עִם הֶעָנִי בְּצַעֲרוֹ וּמְדַבֵּר לוֹ דִּבְרֵי תַנְחוּמִין, וְאִם נְתָנָהּ בְּפָנִים זוֹעֲפוֹת וְרָעוֹת הִפְסִיד זְכוּתוֹ" צְדָקָה דַארְף מֶען גֶעבְּן מִיט אַ שְׁמֵייכְל, אוּן אוֹיבּ מֶען גִיבְּט צְדָקָה פַאר אַן אָרִימַאן מִיט אַ זוֹיעֶרֶע פָּנִים, נִישְׁט נָאר וָואס מֶען פַארְדִינְט נִישְׁט דֶערְפוּן קֵיין שְׂכַר, נָאר מֶען פַארְלִירְט דֶער זְכוּת פוּן דֶער מִצְוָה"

אזוֹי אוֹיךְ שְׁרֵייבְּט דֶער חֲתַם סוֹפֵר (דְרָשׁוֹת כז אלול דף שנו) אוֹיף דִי פָּסוּק (תהלים פט יז) "בְּשִׁמְךָ יְגִילוּן כָּל הַיּוֹם" וָואס מִיר זָאגְן נָאךְ תְּקִיעַת שׁוֹפָר, אִיז רָאשֵׁי תֵּבוֹת בְּכִיָּה - אַ גֶעוֶויין, דֶער אֱמֶתֶ'ע תְּשׁוּבָה אִיז דוּרְךְ בְּשִׁמְךָ יְגִילוּן זִיךְ פְרַייעֶן אוֹיף דְבֵקוּת השי"ת, אוּן עֶר לֵייגְט צוּ גֶעוַואלְדִיגֶע וֶוערְטֶער "מִיט שִׂמְחָה אִיז מֶען גּוֹרֵם אוֹיף זִיךְ רַחֲמִים מֶער וִוי תַּעֲנִיתִים, אוּן דוּרְךְ דֶעם וָואס מֶען אִיז בְּשִׂמְחָה הִיט אוּנְז דָאס אָפּ פוּן אַלֶע שְׁוֶוערֶע גְזֵירוֹת".

מֵיינְט נִישְׁט אַז אַ מֶענְטְשׁ דָארְף אֵייבִּיג קוּקְן אוּן אַרֵיינְטְרַאכְטְן טִיף אוֹיף זֵיינֶע חַטָּאִים, וִוייל דָאס וֶועט אִים צוּבְּרֶענְגְן צוּ עַצְבוּת אוּן עֶר וֶועט נִישְׁט קֶענֶען דִינֶען דֶער אֵייגֶערְשְׁטֶער וִוי סְ'דַארְף צוּ זֵיין, נָאר פון צייט צוּ צַייט דַארְף עֶר מַאכְן אַ שְׁטַארְקֶער הִתְבּוֹנְנוּת [אָבֶּער אַ חֶשְׁבּוֹן הַנֶּפֶשׁ אוּן אַדוּרְךְ קוּקְן זֵיינֶע מַעֲשִׂים, דַארְף מֶען אֵייבִּיג מַאכְן, נָאר דֶער טִיפֶער אוּן שְׁטַארְקֶער מַחֲשָׁבוֹת פֶעלְט נָאר אויס פון צייט צוּ צַייט].

אִין דֶער רַבִּי זי"ע שְׁטֶעלְט עֶס צוּ, צוּ דֶער מִצְוָה פוּן זְכִירַת עֲמָלֵק, וָואס כָאטְשׁ עס אִין שְׁטֶענְדִיג דָא דֶער חִיּוּב פוּן אוֹיסְרֵייסְן עֲמָלֵק, אִין מֶען דַארְף עֶס אֵייבִּיג מְקַיֵּם זֵיין, טְרָאצְדֶעם לֵיינֶען מִיר דֶער פָּרָשָׁה פוּן עֲמָלֵק נָאר אֵיינְמָאל אַ יָאר.

דֶער חֲתַם סוֹפֵר (אָנְפַאנְג דְּרָשׁוֹת) שְׁרֵייבְּט אַז רֹאשׁ הַשָּׁנָה דַארְף מֶען זֵיין בְּשִׂמְחָה, אוּן עֶס אִיז מְרֶמָז אִינֶעם פָּסוּק (תהלים יד ז) בְּשׁוּב ה' שְׁבוּת עַמּוֹ וֶוען מִיר טוּהְן תְּשׁוּבָה אוּן מֶען קֶערְן זִיךְ צוּרִיק אוֹיפְן רִיכְטִיגְן וֶועג, יָאֵל יַעֲקֹב יִשְׂמַח יִשְׂרָאֵל דַארְף מֶען זֵיין פְרֵיילִיךְ אוּן עֶס טוּן בְּשִׂמְחָה.

רביה"ק מִסַאטְמָאר זי"ע בְּרֶענְגְט פוּנֶעם חוֹזֶה מִלּוּבְּלִין זי"ע (דברי יואל פרשת צו ד"ה והנה כתבו) אַז דָאס וָואס שְׁטֵייט אִין פָּסוּק (תהלים נא ה) וְחַטָאתִי נֶגְדִּי תָמִיד