בְּבֵית אֱלֹקִים נְהַלֵּךְ בְּרָגֶשׁ

שְׂכַר פְּסִיעוֹת

מִיר לֶערְנֶען דִי וָואך אִין דִי סִדְרָה וִוי דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער הָאט בַּאפֿוֹילְן אַבְרָהָם אָבִינוּ עָלָיו הַשָׁלוֹם 'לֶךְ לְךָ מֵאַרְצְךָ וּמִמּוֹלַדְתְּךָ וְגוֹ' אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַרְאֶךָ', גֵיי אַרוֹיס פֿוּן דַיְין לַאנְד, פֿוּן דִי גֶעבּוּרְטְס-פְּלַאץ אוּן פֿוּן דַיְין טַאטֶע'ס הויז צוּ דֶער פְּלַאץ וואוּ אִיך וֶועל דִיר וַוייזְן צוּ גֵיין.

עֶס שְׁטֵייט אִין מִדְרָשׁ (לט ט) אַז דֶער סִבָּה פַארְוָואס דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער הָאט נִישְׁט גֶעזָאגְט גְלַייך פַאר אַבְרָהָם אָבִינוּ אַז עֶר זָאל גֵיין קֵיין אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל, נָאר עֶר הָאט אִים בַּאפֿוֹילְן צוּ גֵיין וואוּ אִימֶער דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער וֶועט אִים וַוייזְן 'כְּדֵי לִתֵּן שָׂכָר עַל כָּל פְּסִיעָה וּפְסִיעָה', כְּדֵי צוּ שֶׁענְקֶן שָׂכָר פַאר אַבְרָהָם אָבִינוּ אוֹיף יֶעדֶער טְרִיט וואס עֶר גֵייט.א

דִּי וֶועג אַרַיין צוּם בֵּית הַמִדְרָשׁ

דִי מִדְרָשׁ (פרשת כי תבוא ז ב) דַרְשְׁ'נְט דִי פָּסוּק (משלי ח לד) 'אַשְׁרֵי אָדָם שׁוֹמֵעַ לִי, וואויל אִיז דֶער מֶענְטְשׁ וואס הֶערְט מִיר אויס, לִשְׁקֹד עַל דַּלְתֹתַי יוֹם יוֹם, צוּ וַואכְן אויף מַיינֶע טִירְן. זָאגְט דִי מִדְרָשׁ 'אָמַר הקב"ה: דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער הָאט גֶעזָאגְט אִם הָלַכְתָּ לְהִתְפַּלֵּל בְּתוֹךְ בֵּית הַכְּנֶסֶת, וֶוען דוּ גֵייסט דַאוֶוענֶען אִין בֵּית הַמִדְרָשׁ, אַל תַּעֲמֹד עַל הַפֶּתַח הַחִיצוֹן לְהִתְפַּלֵּל שָׁם, זָאלְסְטוּ נִישְׁט בְּלַייבְּן שְׁטֵיין בַּיְים דְרוֹיסְנְדִיגְן אַרַיינְגַאנְג, אֶלָּא הֱוֵי מִתְכַּוֵּן לְהִכָּנֵס דֶּלֶת לִפְנִים מִדֶּלֶת, נָאר גֵיי אָדוּרְך צְווֵיי טִירְן בִּיז דוּ קוּמְסְט אָן אִין בֵּית הַמִדְרָשׁ. וְלָמָּה כֵן, אוּן פַארְוָואס טַאקֶע פֶעלְט עֶס אויס? 'שֶׁהַקּבָּ"ה מוֹנֶה פְסִיעוֹתֶיךָ וְנוֹתֵן לְךָ שָׂכָר' וַוייל דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער צֵיילְט אָפּ יֶעדֶער טְרִיט וואס דוּ גֵייסט, אוּן אויף יֶעדֶער טְרִיט גִיבְּט עֶר דִיר עֶקְסְטֶער שָׂכָר.

עֶס שְׁטֵייט אִין חֲזַ"ל (סוטה כב.) אַז מֶען זָאל עֶנְדֶערְשׁ גֵיין צוּ אַ בֵּית הַכְּנֶסֶת וואס עֶס אִיז מֶער וַוייט אַוֶועק פֿוּן שְׁטוּבּ כְּדֵי צוּ קְרִיגְן 'שְׂכַר פְּסִיעוֹת'. דִי גְמָרָא פַארְצֵיילְט דָארְט אַז רַבִּי יוֹחָנָן הָאט גֶעפֿרֶעגְט אַן אַלְמָנָה פַארְוָואס זִי קוּמְט צוּ זַיְין בֵּית הַכְּנֶסֶת וֶוען סְ'אִיז דָא אַ בֵּית הַכְּנֶסֶת אִין אִיר גֶעגֶענְט, אוּן זִי הָאט גֶעעֶנְטְפֶערְט אַז זִי טוּט דָאס כְּדֵי צוּ בַּאקוּמֶען מֶער שָׂכָר אוֹיף יֶעדֶער פִּיס טְרִיט וואס זִי גֵייט. אוּן אַזוֹי וֶוערְט אוֹיך גֶע'פְּסַקְ'נְט אִין הֲלָכָה (מג"א או"ח סימן צ סקכ"ב) אַז מֶען זָאל זִיך טַאקֶע אַזוֹי פִירְן לְמַעֲשֶׂה.

מֶען זֶעט פֿוּן דִי מַאמְרֵי חֲזַ"ל דֶער גְרוֹיסְקֵייט פֿוּן גֵיין צוּ בֵּיהַמֶ"ד, אוּן וואס מֶער טְרִיט מֶען גֵייט, גִיבְּט אוּנְז דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער מֶער שָׂכָר.

דֶער מַהַרַ"ל (נתיבות עולם נתיב העבודה פרק ה) עֶרְקְלֶערְט דֶעם עִנְיָן כְּדַרְכּוֹ מִיט אַ טִיפֶע הֲבָנָה, עֶר אִיז מַסְבִּיר אַז מֶען טְרֶעפְט נִישְׁט קֵיין הֲלָכָה אַז אויבּ אַיְינֶער הָאט צְווֵיי סוּכּוֹת, אַיְינְס נָאנְט אוּן אַיְינְס וַוייטֶער, אַז עֶר זָאל גֵיין צוּ דֶער סוּכָּה וואס אִיז מֶער וַוייט, נָאר וֶוען מֶען גֵייט צוּ בֵּית הַכְּנֶסֶת גֶעפִינְט מֶען אַזַא הֲלָכָה, וִויבַּאלְד דֶער שְׁכִינָה הַקְּדוֹשָׁה רוּהְט אִין בֵּית הַכְּנֶסֶת אַזוֹי וִוי עֶס שְׁטֵייט אִין חֲזַ"ל (מגילה כט.) אַז אַ בֵּית הַכְּנֶסֶת אִיז אַ מִקְדָּשׁ מְעַט, דֶערִיבֶּער וֶוען מֶען גֵייט אִין שׁוּל גֵייט מֶען צוּם בַּאשֶׁעפֶער'ס וואוֹינָארְט, אוּן מֶען גֵייט אַהִין כְּדֵי זִיך צוּ מְדַבֵּק זַיְין מִיט דִי שְׁכִינָה הַקְּדוֹשָׁה. אוּן וֶוען מֶען גֵייט צוּ אַ גֶעוִויסֶע חָשׁוּבֶ'ע פְּלַאץ גִיבְּט דָאס מֶער אַ דְּבֵקוּת אוּן חֲשִׁיבוּת וֶוען מֶען דַארְף זִיך אָנְשְׁטְרֶענְגֶען אוּן אַהִין גֵיין, מִמֵּילָא הָאט דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער גֶעזָאגְט אַז וֶוען מֶען גֵייט צוּ בֵּית הַכְּנֶסֶת צֵיילְט עֶר אָפּ דִי טְרִיטְן, וַוייל יֶעדֶער טְרִיט בְּרֶענְגְט נָאנְטֶער אוּן מֶער דְּבֵקוּת צוּם בַּאשֶׁעפֶער.ב

מֶען טְרֶעפְט זִיך מִיט דִּי שְׁכִינָה

וֶוען אַ מֶענְטְשׁ גֵייט מִיט אַ צִיל צוּ אָנְקוּמֶען צוּ אַ פְּלַאץ וואס אִיז אִים בַּאלִיבְּט אוּן חָשׁוּב, מִיט יֶעדֶער טְרִיט מֶער וואס עֶר גֵייט, וֶוערְן דִי לִיבְּשַׁאפְט אוּן דִי גֶעפִילְן שְׁטֶערְקֶער אוּן מֶער אָנְגֶעוַואַרֶעמְט, אוּן דָאס וִויל דֶער בַּאשֶׁעפֶער פֿוּן אוּנְז, אַז וֶוען מִיר גֵייעֶן דַאוֶוענֶען זָאלְן מִיר גֵיין מִיט אַ בְּרֶען אוּן מִיט אַ דְּבֵקוּת, אוּן וואס לֶענְגֶער מֶען גֵייט וֶוערְט דִי דְּבֵקוּת שְׁטֶערְקֶער אוּן דֶערְפַאר בַּאקוּמְט מֶען מֶער שָׂכָר.

מֶען זֶעט פֿוּן חֲזַ"ל (ברכות ו:) דֶער גְרוֹיסֶע חֲשִׁיבוּת פֿוּן גֵיין צוּם בֵּיהַמֶ"ד, אַז מֶען הָאט מַתִּיר גֶעוֶוען צוּ לוֹיפְן צוּם בֵּית הַכְּנֶסֶת אֲפִילוּ אוֹיף שַׁבָּת, - כָּאטְשׁ וואס סְתָם אַזוֹי אִיז אָסוּר צוּ לוֹיפְן אִין שַׁבָּת - וַוייל וֶוען מֶען גֵייט זִיך טְרֶעפְן מִיט דֶעם שְׁכִינָה הַקְּדוֹשָׁה, מֶען גֵייט מְקַבֵּל פָּנִים זַיְין דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער, גֶעבְּט דָאס אַרַיין אַ גֶעפִיל אוּן אַ וַואַרֶעמְקֵייט אִינֶע'ם זֶעל, אַזוֹי וִוי חֲזַ"ל דַרְשְׁ'נֶען דִי פָּסוּק (הושע יא י) 'אַחֲרֵי ה' יֵלְכוּ כְּאַרְיֵה יִשְׁאָג, צוּם בַּאשֶׁעפֶער זָאלְסְטוּ גֵיין וִוי אַ לֵייבּ וואס בְּרִימְט, מִיט אַ קָאך אוּן מִיט אַ בְּרֶען, אָט אַזוֹי גֵייט מֶען אַרַיין דַאוֶוענֶען אִין בֵּית הַכְּנֶסֶת.

וְהָיָה 'עֵקֶב' תִּשְׁמְעוּן

דֶער רַבֵּינוּ בַּחְיֵי (אנפאנג פרשת עקב) לֶערְנְט אַז דִי שָׂכָר וואס מֶען בַּאקוּמְט פַאר יֶעדֶער טְרִיט, אִיז נִישְׁט דַוְקָא גֶעזָאגְט גֶעוָואָרְן וֶוען מֶען גֵייט צוּ בֵּית הַכְּנֶסֶת נָאר יֶעדֶע מָאל וֶוען מֶען גֵייט צוּ אַ מִצְוָה וואוּ אִימֶער עֶס זָאל נָאר זַיְין, טוּט הקב"ה צֵיילְן דִי פִּיס טְרִיט אוּן עֶר שֶׁענְקְט שָׂכָר אוֹיף יֶעדֶע טְרִיט בַּאזוּנְדֶער.ג

דֶער פֶּלֶא יוֹעֵץ (ערך הכנה) בְּרֶענְגְט אַז הָרַב רַבִּי אַבְרָהָם הַלֵּוִי זַ"ל פְלֶעגְט גֵיין וואס וַוייטֶער צוּ אַיְינְקוֹיפֿן לִכְבוֹד שַׁבָּת קוֹדֶשׁ, וִויבַּאלְד עֶר הָאט גֶעוָואלְט פַארְדִינֶען שְׂכַר פְּסִיעוֹת. [דער פלא יועץ לייגט צו, אז ער האט בשעת'ן גיין געלערנט און געווען דבוק אינעם אייבערשטן] מֶען זֶעט דֶערְפֿוּן דֶער גֶעוַואלְדִיגֶע חֲשִׁיבוּת אַז אֲפִילוּ גְרוֹיסֶע תַּלְמִידֵי חֲכָמִים, הָאבְּן זִיך מַטְרִיחַ גֶעוֶוען פַאר אַ מִצְוָה, וַוייל זֵיי הָאבְּן גֶעוָואלְט אַרַיינְכַאפְּן וואס מֶער מִצְוֹת, אוּן כְּדֵי צוּ אַיְינְזַאמְלֶען מֶער שָׂכָר אוֹיף יֶענֶער וֶועלְט.

עֲקֵבַי יְסוּבּוּנִי

דֶער רַבֵּינוּ בַּחְיֵי בְּרֶענְגְט אַרוֹיס אַז טָאמֶער מֶען פַארְנַאכְלֶעסִיגְט דִי מִצְוֹת וואס מֶען דַארְף גֵיין צוּ זֵיי, וִוי גֵיין אִין בֵּית הַמִדְרָשׁ, בִּיקוּר חוֹלִים אוּן נִחוּם אֲבֵלִים, דַאן גֵייט דָאס אַרַיין אִין דִי גֶדֶר פֿוּן (תהלים מט ו) 'עֲוֹן עֲקֵבַי יְסוּבֵּנִי', דִי זִינְד פֿוּן מַיינֶע טְרִיט וֶועלְן מִיך אַרוּמְנֶעמֶען, מֶען וֶוערְט בַּאשְׁטְרָאפְט דֶערוֹיף, אוּן מֶען וֶועט דַארְפֿן אָפְּגֶעבְּן אַ דִין וְחֶשְׁבּוֹן.

מֶען הַאלְט יֶעצְט אָנְפַאנְג וִוינְטֶער אוּן וֶוען מֶען שְׁטֵייט אויף אִינְדֶערְפְרִי אִיז נָאך טוּנְקְל אִינְדְרוֹיסְן, עֶס אִיז רֶעגְנְדִיג אוּן פַארְוָואלְקְנְט, דֶער יֵצֶר הָרַע קֶען קוּמֶען מִיט מַחֲשָׁבוֹת, אַז מֶען זָאל בְּלַייבְּן אַבִּיסְל אִין בֶּעט, מֶען זָאל דַאוֶוענֶען אַבִּיסְל שְׁפֶּעטֶער, אָבֶּער וֶוען מֶען גֶעדֶענְקְט אַז אוֹיף יֶעדֶער טְרִיט בַּאקוּמְט מֶען נָאך שָׂכָר, זָאגְט מֶען פַאר דִי יֵצֶר הָרַע גֵיי אַוֶועק פֿוּן דַאנֶעט, דוּ הָאסְט נִישְׁט קֵיין אַנוּנְג וִויפִיל שָׂכָר אִיך בַּאקוּם פַאר יֶעדֶער אַיְינְצִיגֶער טְרִיט.ד

אַנְדֶערֶע הָאבְּן אַ נִסָּיוֹן בַּיינַאכְט אַרוֹיס צוּ גֵיין דַאוֶוענֶען מַעֲרִיב, עֶס וֶוערְט פְרִי טוּנְקְל אוּן מֶען הָאט נִישְׁט קֵיין כֹּחַ צוּ גֵיין לֶערְנֶען אוּן דַאוֶוענֶען, דַארְף מֶען גֶעדֶענְקֶען אַז מֶען טָאר זִיך נִישְׁט פוֹילְן, נָאר מֶען דַארְף זִיך אָנְשְׁטְרֶענְגְן צוּ גֵיין אִין בֵּיהַמֶ"ד, אוּן וואס מֶער מֶען שְׁטְרֶענְגְט זִיך אָן וִוי שְׁוֶוער עֶס אִיז, בַּאקוּמְט מֶען מֶער שָׂכָר.

דְרַיי טְרִיט

מֶען קֶען זִיך אַרוֹיס לֶערְנֶען דֶער גֶעוַואלְדִיגֶע שָׂכָר וואס מְ'קְרִיגְט וֶוען מֶען גֵייט צוּ אַ מִצְוָה, פֿוּן דִי פָאלְגֶענְדֶע גֶעשִׁיכְטֶע וואס הָאט פַּאסִירְט מִיט מְרֹדַךְ בַּלְאֲדָן דֶער קֶענִיג פֿוּן בָּבֶל.

דִי מִדְרָשׁ (אסתר רבה ג א) פַארְצֵיילְט, אַז מְרוֹדַךְ בַּלְאֲדָן הָאט גֶעדִינְט עֲבוֹדָה זָרָה צוּם 'זוּן'. זַיְין שְׁטֵייגֶער אִיז גֶעוֶוען אַז עֶר פְלֶעגְט עֶסְן אִין דֶער זֶעקְסְטֶע שָׁעָה פֿוּנֶע'ם טָאג, אוּן נָאכְן עֶסְן פְלֶעגְט עֶר גֵיין שְׁלָאפְן בִּיז דֶער נַיְינְטֶער שָׁעָה פֿוּן טָאג.

וֶוען חִזְקִיָהוּ אִיז גֶעוֶוען קְרַאנְק הָאט אִים יְשַׁעְיָה הַנָבִיא גֶעזָאגְט נְבוּאוֹת אַז עֶר וֶועט וֶוערְן גֶעזוּנְט, חִזְקִיָהוּ הָאט גֶעבֶּעטְן פֿוּן יְשַׁעְיָה הַנָבִיא אַז עֶר זָאל אִים גֶעבְּן אַ סִימָן אַז זַיְינֶע רֵייד זֶענֶען וָואר, אוּן אַז עֶר וֶועט טַאקֶע וֶוערְן צוּרִיק גֶעזוּנְט, הָאט יְשַׁעְיָה הַנָבִיא גֶעזָאגְט וֶועסְט זֶען אַז דִי זוּן וֶועט צוּרִיק גֵיין מִיט צֶען שָׁעָה פְרִיעֶר, אוּן דָאס וֶועט זַיְין פַאר דִיר אַ סִימָן אַז דוּ וֶועסְט זִיך עֶרְהוֹילְן, אוּן אַזוֹי הָאט טַאקֶע פַּאסִירְט.

יֶענֶער טָאג - וֶוען דִי זוּן אִיז צוּרִיק גֶעגַאנְגֶען מִיט צֶען שָׁעָה - וֶוען מְרוֹדַךְ בַּלְאֲדָן הָאט זִיך אוֹיפֿגֶעוֶועקְט פֿוּן זַיְין שְׁלָאף אוּן עֶר הָאט גֶעזֶען אַז עֶס אִיז נָאך אִינְדֶערְפְרִי (דער פערטער שעה אין טאג) הָאט עֶר גֶעוָואלְט הַרְגֶ'נֶען אַלֶע זַיְינֶע בַּאדִינֶער, עֶר הָאט גֶעשְׁרִיגְן אוֹיף זֵיי מִיט צָארְן "פַארְוָואס הָאבְּן עֶנְק מִיך גֶעלָאזְט שְׁלָאפְן אַ גַאנְצֶע טָאג אוּן נַאכְט?" זַיְינֶע בַּאדִינֶער הָאבְּן אִים בַּארוּהִיגְט אוּן גֶעזָאגְט אַז בֶּאֱמֶת אִיז עֶר הַיְינְט אוֹיפֿגֶעשְׁטַאנֶען דֶער זֶעלְבֶּע צַיְיט וִוי יֶעדְן טָאג, נָאר דִי זוּן אִיז הַיְינְט צוּרִיקְגֶעגַאנְגֶען מִיט צֶען שָׁעָה פְרִיעֶר, אוּן דֶערִיבֶּער זֶעט אִים אוֹיס וִוי מֶען הַאלְט יֶעצְט נָאך אָנְהֵייבּ טָאג.

הָאט עֶר גֶעפֿרֶעגְט זַיְינֶע בַּאדִינֶער "צוּ דֶען אִיז פַארְהַאן אַ גְרֶעסֶער גָאט אוֹיף דֶער וֶועלְט וִוי דֶער זוּן, אַז אַיְינֶער זָאל הָאבְּן אַ כֹּחַ צוּרִיק צוּרִקְן דִי זוּן?" הָאבְּן זֵיי אִים פַארְצֵיילְט אַז יְשַׁעְיָה הַנָבִיא הָאט דָאס גֶע'פּוֹעֶלְ'ט צוּ וַוייזְן דֶערְמִיט אַ סִימָן פַאר חִזְקִיָהוּ. דֶער קֶענִיג אִיז גֶעוָואָרְן זֵייעֶר אִיבֶּערְגֶענוּמֶען פֿוּן דֶעם עֶפִּיזָאד, אוּן עֶר הָאט בַּאלְד גֶענוּמֶען אַ צֶעטִיל אוּן גֶעשְׁרִיבְּן אַ בְּרִיוו צוּ חִזְקִיָהוּ: שְׁלוֹם לְחִזְקִיָהוּ, וְשָׁלוֹם לֵאלֹקֵי חִזְקִיָהוּ, וְשָׁלוֹם לִירוּשָׁלַיִם. פֿרִידְן צוּ חִזְקִיָהוּ, אוּן פֿרִידְן צוּ זַיְין גָאט, אוּן פֿרִידְן צוּ יְרוּשָׁלַיִם.

עֶר הָאט אִיבֶּערְגֶעגֶעבְּן דִי בְּרִיוו צוּ זַיְינֶע בַּאדִינֶער אַז זֵיי זָאלְן דָאס טְרָאגְן צוּ חִזְקִיָהוּ, אַ מִינוּט דֶערוֹיף הָאט עֶר זִיך גֶעכַאפְּט אוּן גֶעטְרַאכְט אַז דֶער גַאנְצֶע סִבָּה פַארְוָואס עֶר הָאט גֶעשְׁרִיבְּן דָאס צֶעטִיל אִיז נָאר כְּדֵי צוּ אָפְּגֶעבְּן כָּבוֹד צוּם גָאט פֿוּן חִזְקִיָהוּ – דֶער גְרוֹיסֶע בַּאשֶׁעפֶער, אוּן אִיך שְׁרַייבּ עֶרְשְׁט 'שְׁלוֹם לְחִזְקִיָהוּ' – צוּ אַ בָּשָׂר וָדָם? אִיך וָואלְט גֶעזָאלְט שְׁרַייבְּן קוֹדֶם 'שְׁלוֹם לֵאלֹקֵי'. עֶר הָאט זִיך אוֹיפֿגֶעשְׁטֶעלְט פֿוּן זַיְין פְּלַאץ אוּן עֶר אִיז גֶעגַאנְגֶען דְרַיי טְרִיט אוּן צוּרִיק גֶעבֶּעטְן דֶעם בְּרִיוו פֿוּן זַיְינֶע בַּאדִינֶער, אוּן עֶר הָאט גֶעשְׁרִיבְּן אַ נַיְיע נֻסָּח: שְׁלוֹם לֵאלָקָא רַבָּא שֶׁל חִזְקִיָהוּ, וְשָׁלוֹם לְחִזְקִיָהוּ, וְשָׁלוֹם לִירוּשָׁלַיִם.

זָאגְט דִי מִדְרָשׁ: אָמַר לוֹ הקב"ה: דֶער אַיְיבֶּערְשְׁטֶער הָאט גֶעזָאגְט, "אַתָּה עָמַדְתָּ מִכִּסְאֲךָ וּפָסַעְתָּ שְׁלֹשָׁה פְסִיעוֹת בִּשְׁבִיל כְּבוֹד שְׁמִי, דוּ הָאסְט זִיך אוֹיפֿגֶעשְׁטֶעלְט פֿוּן דַיְין בֶּענְקְל אוּן גֶעגַאנְגֶען דְרַיי טְרִיט פַאר מַיין כָּבוֹד, חַיֶּיךָ שֶׁאֲנִי מַעֲמִיד מִמְּךָ שְׁלֹשָׁה מְלָכִים, בִּזְכוּת דֶעם וֶועל אִיך דִיר גֶעבְּן דְרַיי אַיְינִיקְלֶעך וואס וֶועלְן זַיְין קֶענִיג מִסּוֹף הָעוֹלָם עַד סוֹפוֹ: נְבוּכַדְנֶצַר, אֱוִיל מְרוֹדַךְ, אוּן בֵּלְשַׁאצַר".

בְּדֶרֶךְ שֶׁאָדָם רוֹצֶה 'לֵילֵךְ'

אִין גְּמָרָא (סנהדרין צו.) וֶוערְט דֶערְצֵיילְט אַן עֶנְלִיכֶע מַעֲשֶׂה מִיט נְבוּכַדְנֶצַר אַלַיְין, וואס אִיז גֶעלָאפְן פִיר פְּסִיעוֹת לִכְבוֹד שָׁמַיִם. וֶוען יִרְמְיָהוּ הָאט זִיך גֶעוואוּנְדֶערְט אוֹיף זַיְין הַצְלָחָה, הָאט מֶען אִים גֶעעֶנְטְפֶערְט, אוֹיבּ אוֹיף פִיר פְּסִיעוֹת בַּאקוּמְט אַ רָשָׁע אַזָא שָׂכָר, אִיז עַל אַחַת כַּמָּה וְכַמָּה דֶער שָׂכָר פֿוּן אַבְרָהָם יִצְחָק אוּן יַעֲקֹב, וואס זֶענֶען גֶעלָאפְן וִוי פֶֿערְדְן פַארְ'ן בַּאשֶׁעפֶער'ס כָּבוֹד, וֶועט דֶער בַּאשֶׁעפֶער זִיכֶער גֶעבְּן הַצְלָחָה אוּן בַּאַצָאלְן פַאר זַיְיעֶר אַיְינִיקְלֶעך.

וֶוען מֶען טְרַאכְט אַרַיין דֶערִין, קֶען מֶען שֶׁעפְּן אַסַאך חִיזוּק, אוֹיבּ מְרוֹדַךְ מֶלֶךְ בָּבֶל אַ בַּבְלִישֶׁע קֶענִיג וואס הָאט גָארְנִישְׁט גֶעטוּן פַארְ'ן בַּאשֶׁעפֶער'ס-וֶועגְן אוֹיסֶער דִי דְרַיי טְרִיט וואס עֶר אִיז גֶעגַאנְגֶען, אוּן דָאךְ הָאט עֶר בַּאקוּמֶען שָׂכָר, עַל אַחַת כַּמָּה וְכַמָּה אַ אִיד וואס לֶעבְּט פַארְן בַּאשֶׁעפֶער פִיר אוּן צְוַואנְצִיג שָׁעָה אַ טָאג, מִיט דֶעם שִׁוִּיתִי ה' לְנֶגְדִּי תָמִיד פַארְן אוֹיגְן, אוּן אַ גַאנְצֶע לֶעבְּן אַרְבֶּעט עֶר שְׁוֶוער לְמַעַן כְּבוֹד שָׁמַיִם, אִיז דָאך נִישְׁט מֶעגְלִיך צוּ אָפְּשַׁאצְן דֶער גְרוֹיסֶע מֶעכְטִיגֶע שָׂכָר וואס מֶען גֵייט בַּאקוּמֶען פַאר יֶעדֶער טְרִיט וואס מֶען לוֹיפְט צוּ אַ מִצְוָה.

דֶער עִיקָר וואס מֶען דַארְף אַרוֹיסְנֶעמֶען דֶערְפוּן, אִיז צוּ שְׁטְרֶעבְּן אוּן וֶועלְן מְקַיֵּים זַיְין מִצְוֹת אוּן שַׁאפְן אַ נַחַת רוּחַ צוּם בַּאשֶׁעפֶער, אוּן וואס מֶער מֶען שְׁטְרֶענְגְט זִיך אָן צוּ קֶענֶען מְקַיֵּים זַיְין אַ מִצְוָה, קְרִיגְט מֶען דֶערוֹיף אַסַאך שָׂכָר לָעַד וּלְנֵצַח נְצָחִים.

הערות:

א. הגאון רבי ברוך בער לייבאוויץ זצ"ל ראש ישיבת קאמעניץ איז מסביר די מדרש, אז ווען דער אייבערשטער וואלט גלייך אויסגעזאגט פאר אברהם אבינו אז ער זאל גיין קיין ארץ ישראל, וואלט די עצם מצוה געווען צו אריין גיין אין ארץ ישראל, אבער דער וועג אהין וואלט נאר געווען א 'הכשר מצוה' – א היכי תמצי וויאזוי אנצוקומען קיין ארץ ישראל. וועגן דעם האט דער אייבערשטער נישט געזאגט פאר אברהם אבינו וואו אהין ער זאל גיין, כדי דער עצם גיין זאל ווערן פאררעכנט ווי א מצוה און נישט פאר א 'הכשר מצוה'.

ב. הרה"ק רבי יודעלע מדזיקוב זי"ע פלעגט שטענדיג לערנען דעם שטיקל מהר"ל, און יארן לאנג פלעגט ער איבער זאגן דער מהר"ל אויפ'ן וועג צום בית המדרש.
ווען רביה"ק מסאטמאר זי"ע איז אנגעקומען קיין ירושלים, זענען טויזענטער מענטשען ארויסגעגאנגען מקבל פנים זיין דעם רבי'ן, אויך רבי יודעלע איז געווען צווישן די וואס זענען געגאנגען, אינמיטן וועג האט איינער זיך אפגעשטעלט און פארגעלייגט פאר רבי יודעלע אז ער זאל אריינקומען אין זיין קאר, און ער וועט אים אהין טראגן, אבער רבי יודעלע האט אפגעזאגט יענעמ'ס פארשלאג, ער האט אים געזאגט בדרך מליצה "עס שטייט חייב אדם להקביל פני רבו 'ברגל' מיט די פיס, אויב מ'גייט מיט די פיס איז מען זוכה צו 'שכר פסיעות', איך וויל נישט פארלירן דעם שכר".
אזוי אויך פלעגט רבי יודעלע שטענדיג גיין צופיס צו יעדער דבר מצוה, ווען ער פלעגט גיין מנחם אבל זיין אדער ביקור חולים, האט ער נישט געוואלט פארן מיט אן אויטא.
איינמאל ווען רבי יודעלע איז געגאנגען באזוכן אלמנות און יתומים, איז ער געפארן מיט א קאר, אינמיטן וועג האט ער באצאלט דער טעקסי און פון דארטן איז ער געגאנגען צופיס. ער האט מסביר געווען אז דער סיבה פארוואס ער האט גענומען א טעקסי, וויבאלד ער האט געוואלט אויסגעבן געלט פאר א מצוה, אבער ער האט אויך געוואלט גיין צופיס כדי צו באקומען 'שכר פסיעות' ממילא איז ער האלבע וועג געפארן, און א האלבע וועג געגאנגען, אזוי האט ער פארדינט ביידע מעלות.

ג. צדיקים האבן פארשטאנען אז פאר א מצוה שוינט מען נישט קיין צייט, און אלע שוועריגקייטן וואס קומען מיט די מצוה קריגט מען דערויף שכר. איך געדענק ווען הגאון רבי משה אריה פריינד זצ"ל איז איינגעשטאנען ביי מיין טאטע אין בארנמוטה, איז ער געגאנגען שפאצירן א שעה צייט ביז'ן מקוה אהין און צוריק, כאטש וואס ס'איז אים דאן געווען זייער שווער צו גיין, האט ער זיך מוסר נפש געווען צו גיין אזוי לאנג.

ד. איך האב געהערט פון א תלמיד פונע'ם הייליגן חפץ חיים – רבי אלטער וויליאמסקי זצ"ל, אז איינמאל איז דער חפץ חיים אריין געקומען אינדערפרי אין ביהמ"ד אינגאנצען צוקלאפט. איינער פון די תלמידים האבן אים געפרעגט ביראת הכבוד וואס איז געשען אז דער רבי האט זיך אזוי צוקלאפט? האט ער פארציילט "דער יצר הרע האט זיך גענומען צו מיר", און ער האט מסביר געווען "יעדן טאג שטיי איך אויף פינעף אזייגער אינדערפרי, היינט איז דער יצר הרע געקומען צו מיר און געזאגט 'דו ביסט שוין אלט, פארוואס דארפסטו אויפשטיין אזוי פרי? דו דארפסט מער רוען, דארפסט האבן מער כח פאר'ן טאג', האב איך אים צוריק געענטפערט 'דו ביסט שוין אויך אלט, שוין כמעט הונדערט יאר וואס דו פייניגסט מיך יעדן טאג, דו דארפסט זיך אויך אפרוען, פארוואס ארבעסטו ווייטער אזוי שווער?'" האט דער חפץ חיים אויסגעפירט "איך האב אים געוואלט שטראפן, האב איך מיך אראפ געווארפן פונע'ם בעט צום ערד און אזוי בין איך אויפגעשטאנען. און נישט נאר דאס האב איך געטוהן אים צו באזיגן, נאר איך האב מיך אונטער גענומען צו אויפשטיין מארגן פיר אזייגער אינדערפרי, א שעה פריער ווי געווענליך!" [ועיין בחפץ חיים (דבר בעתו פרק ח) ווי ער שמועסט אויס דער ענין פון 'שכר פסיעות' צו גיין אין ביהמ"ד].