Skip to content
Project Likkutei Sichos

לקוטי שיחות - ראה (חלק כד, שיחה א)

  • Re'eh
  • 5783
  • Hebrew
View printout

א. וועגן דעם חיוב אז מ'זאל ברענגען און מקריב זיין קרבנות בלויז אין בית־המקדש דוקא, און דעם איסור הקרבה מחוץ למקדש — וואס רעדט זיך בפרשתינו — ווערן אויסגערעכנט אין משנה (ועד"ז אין ספרי) די שלבים שבזה: "משהוקם המשכן נאסרו הבמות . . באו לגלגל הותרו הבמות . . באו לשילה נאסרו הבמות ולא הי' שם תקרה אלא בית אבנים . . והיא היתה מנוחה. באו לנוב וגבעון הותרו הבמות . . באו לירושלים נאסרו הבמות ולא הי' להן [עוד] היתר והיא היתה נחלה".

ווי ס'איז מובן מלשון המשנה, איז דער ענין פון "באו לשילה נאסרו הבמות" פארבונדן דערמיט וואס דארטן איז געווען א "בית אבנים . . והיא היתה מנוחה" (משא"כ בגלגל לפני זה וואס דעמולט האט מען אויפגעשטעלט דעם אוהל מועד), און ווי דער לשון הרמב"ם "נקרא שילה בית".

דארף מען פארשטיין: עס שטייט מפורש אין פסוק "כי לא ישבת בבית למיום העלותי את בני ישראל ממצרים ועד היום הזה ואהי' מתהלך באוהל ובמשכן", ד.ה. אז אויך דער משכן שילה ווערט ניט גערעכנט ווי א "בית" נאר בלויז אלס "אוהל" (אדער משכן)?

בפשטות קען מען זאגן, אז עס ווענדט זיך לגבי וואס מ'רעדט: לגבי דעם אהל מועד — דעם משכן — ווערט שילה גערעכנט אלס בית; משא"כ לגבי דעם בית־המקדש שבירושלים איז עס בלויז אן אוהל.

אבער פון דעם וואס מ'פארבינדט דאס מיט א דין מסוים — איסור הבמות — איז משמע, אז אויך אין משכן שילה איז פאראן א גדר פון בית, וואס דערפאר "היא היתה מנוחה".

ב. וי"ל הביאור בזה:

מ'געפינט אין תורה דעמזעלבן לשון ביי שילה און ביי בית־המקדש שבירושלים: אויף "המקום אשר יבחר ה'" שטייט אין ספרי "זו שילה ובית עולמים". וואס דאס געפינט מען ניט בנוגע דעם משכן פריער (און אויך ניט בנוגע דעם "מקדש" שבנוב וגבעון).

און ס'איז מובן בפשטות דער חילוק שביניהם: ווען דער משכן איז געשטאנען במדבר, כאטש אויך דעמולט איז "נאסרו הבמות", מ'האט געדארפט מקריב זיין די קרבנות נאר אין משכן — איז דאס אבער ניט געווען דער "מקום אשר יבחר ה'", ווארום ער איז דאך ניט געשטאנען אויף איין ארט, נאר געגאנגען ממסע למסע. ופשיטא אז מ'קען דאס ניט זאגן בנוגע די י"ד שנים שכבשו וחלקו (ווען דער משכן איז געווען אין גלגל, ווען ס'איז ניט געווען די מציאות פון מנוחה); משא"כ בשילה, ווארטן איז חל די הגדרה פון "המקום אשר יבחר ה'".

ג. על פי זה יש לבאר דעם חילוק אין די לימודים בנוגע צו היתר הבמות "כשנכנסו לארץ" ווען "באו לגלגל", און היתר הבמות נאכדעם וואס חרב שילה, און "באו לנוב וגבעון"; ובלשון הרמב"ם: "לפי שמיים שפסקו המחנות ונכנסו לארץ כו' והוא הזמן שבאו לגלגל נסתלקה מצות ל"ת זו ונשאר מותר שכל מי שרוצה להקריב בבמה מקריב כמו שהי' קודם המשכן"; דער היתר ההקרבה איז בדרך ממילא, ס'איז ניטא קיין מחנות און ממילא איז ניטא דער איסור. משא"כ ביי נוב וגבעון, דארף מען דערויף האבן א לימוד מיוחד, ווי מ'לערנט עס אפ פון דעם פסוק "כי לא באתם עד עתה אל המנוחה ואל הנחלה — אל המנוחה זו שילה נחלה זו ירושלים, למה חלקן [הכתוב] כדי ליתן היתר בין זה לזה"; מ'דארף האבן א היתר מיוחד אויף דעם.

ד. עפ"י דארף מען אבער פארשטיין: וויבאלד אז אויך בנוגע לשילה שטייט דער לשון "המקום אשר יבחר ה'", פארוואס ווערט דוקא דער ביהמ"ק שבירושלים אנגערופן "בית הבחירה", און ניט דער משכן שבשילה?

מוז מען זאגן, אז כאטש אויך שילה ווערט אנגערופן "מקום אשר יבחר ה'", איז אבער פאראן א חילוק אין דער בחירה צווישן שילה און ירושלים. וועט מען דאס פארשטיין בהקדים די חילוקי הלשונות בפרשתינו בנוגע דעם חיוב ההקרבה בבית.

פריער שטייט אין פסוק "לא תעשון כן לה'" (וואס דאס מיינט — כפירוש רש"י: להקטיר לשמים בכל מקום), כי אם אל המקום אשר יבחר ה' אלוקיכם לשכנו תדרשו ובאת שמה והבאתם שמה עולותיכם גו'; דערנאך שטייט "ועברתם את הירדן גו' והניח לכם גו' והי' המקום אשר יבחר ה' א-לוה בו לשכן שמו שם שמה תביאו את כל אשר אנכי מצוה גו'". און מען איז מבאר אין ספרי, און רש"י ברענגט עס בפרושו על התורה, אז דער ערשטער פסוק איז "אמור לענין שילה" און דער צווייטער — "אמור לענין ירושלים".

ה. דערפון איז מובן, אז אין הכי נמי, אויך ביי שילה איז געווען דער ענין הבחירה; אבער אין דעם תוכן הבחירה איז א חילוק עיקרי צווישן שילה און ירושלים: ביי שילה איז געווען די בחירה אין דעם מקום, נאר בלויז ווי א תוצאה פון דעם איסור "להקטיר לשמים בכל מקום", וואס דערפאר האט דערפאר האט געמוזט זיין א מקום מיוחד להקרבה, ד.ה. א בחירה (במקום) מצד א טעם וסיבה; משא"כ אין ירושלים איז דאס דער ארט וואס דער אויבערשטער האט בוחר געווען (ניט מצד א טעם), נאר אז דאס זאל זיין מקום השראת שכינתו ית' — ובמילא איז דאס אויך דער מקום וואו עס דארף זיין הקרבת הקרבנות.

ו. מצד דעם אונטערשייד אין דעם אופן הבחירה צווישן שילה וירושלים — איז אויך פאראן א חילוק בשייכות דעם ענין הנבחר: וויבאלד אז די בחירה בשילה איז כדי עס זאל זיין אן ארט מיוחד להקרבה, ווערט עס באצייכנט, עס איז גענוג ווען די בחירה איז אין דעם מקום (הבית אבער ניט אין דעם בית שנבנה עליו); משא"כ בירושלים, איז דאס א בחירה מצד (אן א טעם המגביל) אין דעם ענין, אז דאס זאל זיין דעם מקום (הבית), סיי דעם בית. ואדרבא וויבאלד אז דאס איז א זאך וואס דער אויבערשטער, די שכינה האט בוחר געווען למנוחתו "עדי עד", איז מובן, אז די מנוחה בפועל ווערט דורך דעם בית, דער בית גופא איז א "בית הבחירה".

ז. עפ"י איז פארשטאנדיק וואס דער רמב"ם רופט די הלכות — "הלכות בית הבחירה" — [כאטש אז אין דער התחלה — כותרת פון הלכות בית הבחירה, וואו עס ווערן אויסגערעכנט די מצוות וועלכע זיינען אין די הלכות, זאגט דער רמב"ם אז די ערשטע מצוה איז "לבנות בית המקדש" (און ניט "בית הבחירה"). ועוד"ז אין די הלכות גופא, גלייך דער ערשטער הלכה, ברענגט ער דעם פסוק "ועשו לי מקדש" (און ניט דעם פסוק וואס עס שטייט דארט לשון "בחירה")]; נאר מצד די ווייטערדיקע הלכות בשייכות צום ביהמ"ק רופט ער טאקע אן מיטן נאמען "מקדש" — "כלי המקדש", "ביאת מקדש".

דערמיט איז מודגש אז דער עיקר חידוש אין דעם ביהמ"ק בירושלים "בית עולמים", איז בחירת הקב"ה. וואס דאס דריקט זיך אויס אויך אין דעם וואס (אויך) דער בית איז א "בית הבחירה".

ח. עפ"י כל הנ"ל קען מען אויך מבאר זיין דעם לשון הרמב"ם, "כיון שנבנה המקדש בירושלים נאסרו כל המקומות כולן לבנות בהן בית לה' כו'" — דלכאורה: וויבאלד אז דער עיקר אויפטו אינעם בית עולמים איז דער ענין הבחירה, האט דער רמב"ם געדארפט זאגן "כיון שנבחר בית עולמים"? נאכמער: אין מכילתא שטייט טאקע אזוי דער לשון "עד שלא נבחרה ירושלים כו' עד שלא נבחר בית עולמים כו'" — און דער רמב"ם איז משנה פון לשון המכילתא און זאגט "כיון שנבנה המקדש"?

ועפ"י הנ"ל י"ל, אז ס'זיינען דא צוויי פרטים אין דער בחירה במקדש שבירושלים, יעדערער אין זיין זמן: די בחירה במקום המקדש, שבחר המור', וואס דאס איז געווען מימי האבות. [וואס דערפאר איז דאס געווען דער מקום שבנה בו אברהם המזבח ועקד עליו יצחק והוא המקום שבנה בו נח כו'", ווי דער רמב"ם איז מבאר אין פ"ב]; און די בחירה אין דעם בית גופא, וואס דאס האט זיך אויפגעשטעלט און געווארן א נתוסף די שלימות הבחירה אויך פון דעם מקום, וואס דעמולט איז דוקא דאן "נאסרו כל המקומות כולן לבנות בהן בית לה'".

ט. עפ"י איז אויך מובן דער חילוק הנ"ל (ס"ד) וואס בנוגע צו שילה שטייט "והבאתם (שמה)", די תורה הויבט אן מיטן חיוב ההבאה של האדם (און דאס בריינגט אז עס איז דא א "שמה"), און בא ירושלים איז די התחלה "שמה תביאו" (ובמילא דארף אהין זיין דער "תביאו"): דער חיוב צו מקריב זיין קרבנות בשילה דוקא (בזמן משכן שילה) איז "חיוב גברא": אזוי ווי אידן זיינען צוגעקומען אין דעם חיוב אז עס זאל זיין א מקום מיוחד — האט דער אויבערשטער פאר זיי אויסגעקליבן (משכן) שילה אלס דעם מקום ההקרבה. משא"כ בירושלים, וואס דער ענין הבחירה איז מצד א חפצא, איז אינעם בית — "בית הבחירה", איז י"ל אז די מצות ההקרבה דארטן — "להקריב כל הקרבנות בבית הבחירה" — איז אויך מצד דעם "חפצא" פון קרבן.

ועפ"י יומתק דער לשון הרמב"ם בספר היד, ביי דער מצות הבחירה בבית הבחירה, וואו ער הויבט אן די הלכות ניט מיט דעם חיוב האדם מצות עשה להקריב כל הקרבנות בבית הבחירה, נאר מיט די קרבנות: "כל הקרבנות כולם כו' מצות עשה להקריבן בבית הבחירה", וואס דערפון איז משמע, אז דאס איז מצד דעם טעם הנ"ל: וויבאלד אז דאס איז א בית הנבחר מצד אופן השכינה, ברענגט עס אויך א חיוב אויף דער חפצא פון די קרבנות, אז מ'דארף זיי מקריב זיין אין דעם בית.

More in this printout

View the whole printout