שמחת יום טוב אין געגנווארט פון עלטערן

פארן צ די עלטערן ווען עס איז נישטא גענוג פלאץ אין סוכה

אינעם קונטרס 'בנין אריאלי' ווערט געברענגט די פאלגנדע שאלה: אויב די עלטערן האבן געלאדנט א קינד צו זיך אויף סוכות, אבער עס איז נישטא קיין פלאץ אים אריינצונעמען אין סוכה - אדער צום עסן אדער צום שלאפן - צי ער דארף פאלגן די עלטערן און קומען, אפילו אויב ער וועט דורכדעם נישט מקיים זיין די מצוה פון סוכה, אדער טאר ער נישט פארן צום טאטן און עובר זיין אויף די מצוה? דאס איז א מצב וואס מאכט זיך זייער אפט.

אויפן ערשטן בליק ווייסן מיר דאך די כלל, אז אויב דער טאטע הייסט טון עפעס קעגן די תורה דארף מען אים נישט פאלגן, ווייל "אתה ואביך חייבים בכבוד המקום" - דו און דיין טאטע זענען מחויב בכבוד המקום. כאטש די גמרא דארט און דער שולחן ערוך, רעדן פון א פאל וואס די עלטערן האבן אים בפירוש געהייסן עובר זיין אויף אן עבירה - למשל א כהן זאל זיך מטמא זיין צו א מת, אדער נישט צוריקגעבן אן אבידה, אד"ג - דאך זעט אויס אז עס איז נישט קיין חילוק; ווייל דורך דעם וואס ער וועט מכבד זיין די עלטערן, וועט ער מבטל זיין די מצוה פון סוכה. אויב אזוי גייט לכאורה אויך דא אן די סברה פון "דו און דיין טאטע זענען מחויב בכבוד המקום". און אזוי ווערט טאקע געפסקנ'ט אין שו"ת הר צבי.

אינעם קובץ 'הלכתא מבי דינא' ווערט געברענגט בשם הגאון רבי נסים קארעליץ זצ"ל: איינער וואס פארט באזוכן זיינע עלטערן אדער שווער און שוויגער אויף סוכות און ער פלאנט דארט צו שלאפן, דארף ער מאכן א גרויסע השתדלות צו האבן א סוכה וואו צו שלאפן. אבער, אפילו אויב ער ווייסט אז ער וועט נישט האבן קיין סוכה צום שלאפן דארט, מעג ער לויט אים פארן צו זיי, ווייל ער ווערט גערעכנט אלס 'עוסק במצוה', היות ער קומט זיין מיט זיי און זיי משמח זיין. אזוי ווי מיר געפינען אין די גמרא (סוכה כ"ו:) אז כדי מקבל פנים צו זיין דעם ריש גלותא און הערן דעם שיעור, פלעגט מען שלאפן אינדרויסן פון די סוכה ווייל זיי זענען געווען עוסקים במצוה. עכ"ד.

געוויסע היינטיגע פוסקים האבן א ספק: אויב דער טאטע שלאפט אין סוכה און דער זון וויל אריינגיין נאך אים צו שלאפן אין סוכה, אבער אויב ער וועט אריינגיין וועט דער טאטע אויפשטיין און האבן צער - צי זאלן מיר זאגן אז דער זון זאל אריינגיין ווייל 'דו און דיין טאטע זענען מחויב בכבוד המקום', אדער איז ער פטור פון סוכה? עס שטייט אין 'הליכות שלמה' (מועדים פרק ט', הערה 140) אויף אן ענליכע שאלה: אויב א מאמע אן אלמנה בעט איר זון צו שלאפן מיט איר אין שטוב און נישט אין סוכה, ווייל זי האט מורא צו שלאפן אליין, האט הגאון רבי שלמה זלמן אויערבאך זצ"ל געפסק'נט אז ער זאל איר פאלגן. אבער דארט איז דער טעם לכאורה וועגן דעם דין פון 'תשבו כעין תדורו', פונקט ווי א 'חולה ומשמשיו' וואס זענען פטור פון סוכה; ווייל אפילו ביי א חתן אין שנה ראשונה שרייבן די פוסקים אז אויב זיין ווייב בעט אים צו שלאפן אין שטוב זאל ער פאלגן צוליב די דין פון 'כעין תדורו'.

אפשטופען א פדיון הבן צו זיין מיט די עלטערן אויף סוכות

אינעם ספר 'אגן הסהר' ווערט געברענגט א מעשה מיט א פארפאלק וואס איז ביי זיי געבוירן געווארן למזל טוב א בכור, און דער טאג פונעם פדיון הבן איז אויסגעפאלן כ"ג תשרי, וואס איז אסרו חג סוכות אין ארץ ישראל. די עלטערן וואס וואוינען אין חוץ לארץ האבן געבעטן דאס פארפאלק זיי זאלן קומען צו זיי אויף סוכות. מצד אחד איז דא די מצוה פון כיבוד אב ואם, און מצד שני אויב זיי פארן, וועלן זיי נישט קענען אויסלייזן דעם קינד אום כ"ג תשרי, ווייל אין חוץ לארץ איז דאס דער צווייטער טאג יום טוב. הגאון רבי יוסף שלום אלישיב זצ"ל האט געפסק'נט אז זיי האבן יעצט די מצוה פון כיבוד אב ואם צו פארן, און דערנאך וועלן זיי זיין פטור פונעם פדיון יענעם טאג אלס 'עוסק במצוה פטור מן המצוה', און דעריבער האט ער געפסק'נט זיי זאלן פארן צו די עלטערן.