Skip to content
שיעורי חינוך - אידיש

די חכמה פון חינוך - נישט אוועקשטופן א קינד

  • Sukkos
  • 5787
  • Yiddish
View printout

טֵייעֶרֶע עֶלְטֶערְן אוּן מְחַנְכִים, דִי גַאנְגֶע חָכְמָה פוּן זַיין אַ גוּטֶע טַאטֶע אוּן מַאמֶע אוּן אַ גוּטֶער מְחַנֵךְ, וֶוענְדְט זִיךְ אִין אֵיין יְסוֹד: נִישְׁט זוּכְן צוּ מַאכְן פוּן יֶעדֶע זַאךְ אַ 'מְחוּצָף'.

מֶען נֶעמְט נִישְׁט אוֹיף קֵיין אַיינְגֶעשְׁטֶעלְטֶע אִין אַ מוֹסֶד כְּדֵי צוּ קֶענֶען זָאגְן אוֹיף אַ קִינְד: "מְחוּצָף אַרוֹיס!" דָאס אִיז בִּכְלַל נִישְׁט קֵיין חָכְמָה, וַוייל מֶען קֶען פוּן יֶעדֶע קְלֵיינִיקֵייט מַאכְן אַ גַאנְגֶע פַּרְשָׁה פוּן חוּצְפָּה.

מֶען דַארְף טַאקֶע מְחַנֵךְ זַיין דִי קִינְדֶער, מֶען דַארְף זֵיי אוֹיסְלֶערְנֶען אַז מֶען דַארְף פָאלְגְן אַ טַאטֶע אוּן אַ מַאמֶע אוּן מֶען דַארְף פָאלְגְן אַ מְחַנֵךְ, אוּן אַז מֶען טָאר נִישְׁט רֶעדְן קֵיין אוּמְאֵיידֶעלֶע וֶוערְטֶער. וֶוען אַ קִינְד עֶנְטְפֶערְט צוּרִיק: "אָבֶּער אִיךְ וִויל דָאס נִישְׁט טוּן", דָארְף מֶען אִים אוֹיסְלֶערְנֶען אַז מֶען טוּט נִישְׁט אִין לֶעבְּן נָאר וָואס מֶען וִויל, נָאר מֶען טוּט וָואס מֶען דַארְף טוּן.

מֶען דַארְף אָבֶּער טְרַאכְטְן: "דֶערְוַוייל אִיז דָאס קִינְד נָאךְ אַ קִינְד; יֶעצְט הָאט עֶר נִישְׁט גֶעדַאוֶוענְט, עֶר הָאט גֶעעֶנְטְפֶערְט מִיט חוּצְפָּה (פִּינְקְט וִוי דִי עֶלְטֶערְן אָדֶער דֶער מְחַנֵךְ אַלֵיין הָאבְּן אוֹיךְ גֶעעֶנְטְפֶערְט אַלְס קִינְד...) אוּן הָאט עֶר גֶעזָאגְט אַ וָוארְט וָואס מֶען טָאר נִישְׁט זָאגְן. אָבֶּער וָואס וֶועט זַיין אִין דֶען יָאר אַרוּם? אוֹיבּ וֶועל אִיךְ אַוֶועקְשְׁטוּפְן דָאס קִינְד אוּן אִים אָנְשְׁטֶעמְפְּלֶען אַלְס אַ מְחוּצָף אוּן אַ שְׁלֶעכְט קִינְד, וֶועט עֶר אִינְגַאנְצְן פַארְלִירְן זַיין חֵשֶׁק צוּ וֶועלְן זַיין גוּט'. דֶערְפַאר דָארְף מֶען לִיבּ הָאבְּן אַלֶע קִינְדֶער, מִתְפַּלֵל זַיין פַאר זֵיי, אוּן אַלְץ זוּכְן אַ וֶועג וִוי אַזוֹי אַרוֹיסְצוּנֶעמֶען אַ קִינְד פוּן זַיין מַצָב, אָן דֶעם וָואס עֶר זָאל זִיךְ שְׁפִּירְן וִוי אַ מְחוּצָף אָדֶער אַ שְׁלֶעכְט קִינְד.

בַּאהַאנְדְלְט אַ גְנֵיבָה מִיט חָכְמָה

אִיךְ הָאבּ גֶעהֶערְט אַ מַעֲשֶׂה וָואס הָאט פָּאסִירְט מִיט הָרַב ר' יַעֲקֹב אֱלִיעֶזֶר בֶּערְקָאוִויטְשׁ זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה [דֶער טַאטֶע פוּנֶעם סַאטְמַארֶער דַּיָן אִין קִרְיַת יוֹאֵל, הגה"צ רֶבִּי גֶעצִיל גֶערְקָאוִויטְשׁ שְׁלִיטָ"א]. עֶר אִיז גֶעוֶוען אַ מְלַמֵד אִין דִי סַאטְמֶערֶע חֵדֶר פַאר לַאנְגֶע יָארְן. נָאךְ זַיין פְּטִירָה, בַּיי דִי שִׁבְעָה, אִיז אָנְגֶעקוּמֶען אַן אָנְגֶעזֶעעֶנֶער אִיד אוּן דֶערְצֵיילְט פַאר דִי מִשְׁפָּחָה: "אֵייעֶר טַאטֶע הָאט מַמָשׁ גֶערַאטֶעוֶועט מַיין לֶעבְּן“.

דֶער אִיד הָאט דֶערְצֵיילְט: וֶוען אִיךְ בִּין גֶעוֶוען אַ קְלֵיין קִינְד, בִּין אִיךְ אִינְמִיטְן טָאג גֶעגַאנְגֶען אִין בֵּית הַכְּסֵא. אִיךְ בִּין דוּרְךְ גֶעגַאנְגֶען דֶעם מְנַהֵלְיס אָפִיס וָואס אִיז פֶערְצוּפַאל גֶעוֶוען אָפְן, אוּן אִיךְ הָאבּ בַּאמֶערְקְט אַז עֶס לִיגְט אַ צְוָואנְצִיגֶער אוֹיפְן טִישׁ; אִיךְ הָאבּ עֶס גֶענוּמֶען אוּן אַרֵיינְגֶעלֵייגְט אִין מַיין טַאשׁ.

דֶער מְנַהֵל אִיז אַרַיינְגֶעקוּמֶען צוּ אוּנְז אִין כִּתָּה אוּן אוֹיסְגֶערוּפְן: "עֶס פֶּעלְט גֶעלְט פוּן אָפִיס, אֵיינֶער הָאט גֶעגַנְבִיעֶט אַ צְוָואנְצִיגֶער!" דֶער מְלַמֵד (רַבִּי יַעֲקֹב אֱלִיעֶזֶר) הָאט בַּארוּאִיגְט דֶעם מְנַהֵל אוּן אִים גֶעזָאגְט אַז עֶר וֶועט זֶען צוּרִיקְצוּבְּרֶענְגֶען דָאס גֶעלְט, עֶר גִייט אַלֵיין דוּרְכְקוּקְן דִי קִינְדֶער. דֶער אִיךְ דֶערְצֵיילְט וַוייטֶער: דֶער מְלַמֵד הָאט גֶעהֵייסְן אַלֶע קִינְדֶער זִיךְ אוֹיסְדְרַייעֶן מִיטְן פָּנִים צוּם וַואנְט, אוּן עֶר אִיז אַרוּמְגֶעגַאנְגֶען צוּ יֶעדְן אֵיינֶעם אוּן אַרַיינְגֶעלֵייגְט זַיין הַאנְט אִין דִי טַאשְׁן. וֶוען עֶר אִיז אָנְגֶעקוּמֶען צוּ מַיין טַאשׁ, הָאבּ אִיךְ אָנְגֶעהוֹיבְּן צִיטֶערְן פַאר שְׁרֶעק אַז עֶר גִייט מִיךְ כַאפְּן בַּיי דִי גְנֵיבָה, אוּן אַזוֹי אִיז טַאקֶע גֶעוֶוען - עֶר הָאט אַרוֹיסְגֶענוּמֶען דָאס גֶעלְט פוּן מַיין טָאשׁ, אָבֶּער עֶר הָאט וַוייטֶער גֶעעֶנְדִיגְט אוֹיסְטַאפְּן דִי גַאנְגֶע כִּתָּה, אוּן דֶערְנָאךְ הָאט מֶען זִיךְ צוּרִיק אַרָאפְּגֶעזֶעצְט לֶערְנֶען.

וֶוען דֶער מְנַהֵל אִיז אַרַיינְגֶעקוּמֶען אוּן גֶעפְרֶעגְט: "נוּ, וֶוער אִיז דֶער גַנָּב?" הָאט דֶער מְלַמֵד גֶעעֶנְטְפֶערְט: "אִיךְ וֵוייס נִישְׁט, אִיךְ הָאבּ עֶס גֶעטְרָאפְן אִין אֵיינֶעמְוֹס טַאשׁ“. הָאט דֶער מְנַהֵל גֶעפְרֶעגְט: "וָואס הֵייסְט? וֶוער אִיז גֶעוֶוען דֶער גַנָב?" הָאט דֶער מְלַמֵד גֶעעֶנְטְפֶערְט: "אִיךְ וֵוייס נִישְׁט; אִיךְ בִּין אַרוּמְגֶעגַאנְגֶען מִיט צוּגֶעמַאכְטֶע אוֹיגְן, וַוייל אִיךְ וִויל נִישְׁט טְרַאכְטְן שְׁלֶעכְט אוֹיף אַ קִינְד.“

דֶער אִיד הָאט אוֹיסְגֶעפִירְט: "אַ דַאנְק דֶעם וָואס אייעֶר טַאטֶע הָאט רַחְמָנוּת גֶעהַאט אוֹיף מִיר אוּן מִיךְ נִישְׁט פַארְשֶׁעמְט, הָאט זִיךְ אֶנְגֶעצִינְדְן אִין מִיר אַ בֵּייעֶר חֵשֶׁק צוּ וֶועלְן לֶערְנֶען אוּן דַאוֶוענֶען אוּן זִיךְ אוֹיפְפִירְן עֶרְלִיךְ, אוּן דוּרְךְ דֶעם בִּין אִיךְ אוֹיסְגֶעוַואקְסְן עֶרְלִיךְ אוּן אוֹיפְגֶעשְׁטֶעלְט אַן עֶרְלִיכֶער דוֹר".

דָאס אִיז אַ מוֹרָאוֹדִיגֶע מַעֲשֶׂה. וֶוען אִיךְ טְרַאכְט אַרַיין אִין דֶעם, וֶוער אִיךְ זֵייעֶר אִיבֶּערְגֶענוּמֶען; אִיךְ וֵוייס נִישְׁט צִי אִיךְ וָואלְט גֶעקֶענְט בֵּיישְׁטֵיין אַזָא נִסָיוֹן.

מֶען דַארְף זַיין גָאר אַ גוּטֶער מְחַנֵךְ זִיךְ אוּמְצוּגֵיין מִיט אַזוֹיפִיל שֵכָל אִין אַזָא פַאל. פוּן אֵיין זַייט דַארְף מֶען טַאקֶע זֶען אַז דָאס קִינְד זָאל מְקַיֵּם זַיין דִי מִצְוָה פוּן "וְהֵשִׁיב אֶת הַגִּזְלָה" (וַיִּקְרָא ה, כג), אוּן אִים אוֹיסְלֶערְנֶען אַז מֶען טָאר נִישְׁט גַנְבְעֶנֶען; אָבֶּער פוּן דִי אַנְדֶערֶע זַייט דַארְף מֶען גֶעדֶענְקֶען אַז דָאס קִינְד אִיז נָאךְ בְּלוֹיז אַ קִינְד, אוּן עֶס אִיז נִישְׁט רִיכְטִיג עֶר זָאל שְׁפִּירְן אַ גַאנְץ יָאר אַז מֶען הַאלְט נִישְׁט פוּן אִים אוּן מֶען קוּקְט אִים אָן וִוי אַ גַנָּב. מֶען קֶען דָאךְ רֶעדְן דְרָשׁוֹת אִין כִּתָּה בִּכְלָלִיוּת אִיבֶּער דִי הַארְבְּקֵייט פוּן גְנֵיבָה, אָן דֶעם וָואס מֶען זָאל בִּכְלַל דַארְפְן וִויסְן וֶוער עֶס אִיז גֶעוֶוען דֶער גַנָב.

אֶפְגֶעשְׁטֶעלְט דִי גְנֵיבָה מִיט חָכְמָה

אַן עֶנְלִיכֶע מַעֲשֶׂה הָאט פַאסִירְט בַּיי אוּנְז אִין "בֵּית פִיגָא" שׁוּלֶע. אַ מַאמֶע הָאט אָנְגֶערוּפְן אַ לֶערֶערִין זִיךְ בַּאקְלָאגְן, אַז אִיר נַיין יֶערִיג טָאכְטֶער קוּמְט יֶעדְן טָאג אַהֵיים וַויינֶען אַז אֵיינֶער נֶעמְט אִיר אַרוֹיס נָאשׁ פוּן אִיר טַאשְׁקֶע. דִי לֶערֶערִין הָאט דָאס אִיבֶּערְגֶעגֶעבְּן פַאר דִי מְנַהֶלֶת, אוּן דִי מְנַהֶלֶת אִיז גֶעגַאנְגֶען קוּקְן אוֹיף דִי קָאמֶערֶעס וָואס לַאפְן אוֹיף אַלֶעס וָואס טוּט זִיךְ אָפּ אִין דִי כָּתוּת, אוּן זִי הָאט טַאקֶע בַּאמֶערְקְט וִוי אֵיין קִינְד גֵייט צוּ יֶענֶע קִינְדְ'ס טַאשְׁקֶע אוּן נֶעמְט אַרוֹיס דָאס נָאשׁ.

דִי מְנַהֶלֶת הָאט בַּיי זִיךְ גֶעטְרַאכְט: עֶס אִיז נִישְׁט כְּדַאי צוּ זָאגְן פַאר דִי לֶערֶערִין אַז אִיךְ וִוייס וֶוער עֶס הָאט עֶס גֶענוּמֶען. וַוייל אוֹיבּ דִי לֶערֶערִין וֶועט געוואויר וֶוערְן וֶוער דָאס קִינְד אִיז, וֶועט זִי אִיר שׁוֹין אָנְקוּקְן וִוי אַ גַנָּבוֹטֶע בִּיז סוֹף יָאר אוּן מֶער נִישְׁט הַאלְטְן פוּן אִיר; דָאס קִינְד וֶועט שׁוֹין נִישְׁט קֶענֶען מַצְלִיחַ זַיין, וַוייל אֵיינְמָאל אַ קִינְד שְׁפִּירְט אַז מֶען הַאלְט נִישְׁט פוּן אִיר, פַארְלִירְט זִי דֶעם חֵשֶׁק אוּן דָאס שְׁטְרֶעבְּן צוּ זַיין גוּט אוּן וואוֹיל.

וִוי אַזוֹי אַרוֹיסְצוּפִירְן פוּן אַ שְׁלֶעכְטֶע גִיסְטֶע

וֶוען אַ קִינְד פַאלְט אַרַיין אִין אַ שְׁוֶוערֶע גִיסְטֶע, עֶר בְּלָאזְט אוּן וִויל נִישְׁט פָאלְגְן לְמָשָׁל אַ קִינְד וָואס וִויל נִישְׁט אוֹיפְעֶסְן נַאכְטְמָאל אוּן עֶר שְׁרַייט מִיט עַקְשָׁנוּת: "נֵיין! אִיךְ וִויל נִישְׁט עֶסְן!" - זֶענֶען גֶעוֶוענְלִיךְ דָא דְרַיי וֶועגְן וִוי אַזוֹי עֶלְטֶערְן רֶעאַגִירְן צוּ דֶעם.

1. עֶס אִיז דָא דֶער וֶועג פוּן פְרַאסְקֶען, טֵיילְן פֶּעטְשׁ אָדֶער גֶעבְּן אַנְדֶערֶע קְנָסוֹת. דֶעם וֶועג נִיצְן נָאר עֶלְטֶערְן וָואס זֶענֶען גֶעבֶּעךְ נִישְׁט קֵיין מְחַנְכִים; זֵיי וֶוייסְן נִישְׁט וִוי אַזוֹי מֶען דַארְף מְחַנֵךְ זַיין קִינְדֶער. דֶער אֵייגֶערְשְׁטֶער זָאל אוּנְז אָפְּהִיטְן פוּן דֶעם וֶועג; מֶען קֶען מִיט דעם חַס וְשָׁלוֹם חָרוּב מַאכְן אַ קִינְדְ'ס נֶפֶשׁ אוּן אִים הַרְגְעֶנֶען גֵייסְטִישׁ פַארְן גַאנְצְן לֶעבְּן. עֶס אִיז אַ גְרוֹיסֶע רַחְמָנוּת אוֹיף דִי קִינְדֶער וָואס דַארְפְן דָאס מִיטְמַאכְן פוּן זֵייעֶרֶע עֶלְטֶערְן.

2. דֶערְנָאךְ אִיז דָא אַ צְוֵוייטֶער וֶועג: אִיגְנָארִירְן דָאס קִינְד. דָאס טוּעֶן רוֹב מַאמֶעס וֶוען אַ קִינְד עַקְשְׁנְט זִיךְ אוּן וִויל נִישְׁט עֶסְן; זֵיי טְרַאכְטְן צוּ זִיךְ אוֹיפְן קִינְד: 'אוֹיבּ דוּ וִוילְסְט נִישְׁט עֶסְן - דַארְפְסְטוּ נִישְׁט; וָואס זָאל אִיךְ טוּן? אִיךְ קֶען דָאךְ נָאר פְּרוּבִּירְן'. דָאס אִיז שׁוֹין אַ בֶּעסֶערֶער מַהֲלָךְ וִוי שְׁלָאגְן.

3. אָבֶּער עֶס אִיז דָא אַ דְרִיטֶער וֶועג, וָואס דָאס אִיז דֶער בֶּעסְטֶער וֶועג: אַרוֹיסְצוּהֶעלְפְן דָאס קִינְד אַרוֹיסְצוּגֵיין פוּן זַיין שְׁוֶוערֶע גִיסְטֶע, אָן אִים צוּ מַאכְן שְׁפִּירְן שְׁלֶעכְט אָדֶער חוּצְפָּה דִיג.

דָאס אִיז דִי חָכְמָה פוּן קְלוּגֶע עֶלְטֶערְן; זֵיי פַארְשְׁטֵייעֶן אַז בֶּאֱמֶת וִויל קֵיין אֵיין קִינְד נִישְׁט זַיין שְׁלֶעכְט אָדֶער זִיךְ קְרִיגְן מִיט דִי עֶלְטֶערְן. וֶוען אַ קִינְד פִירְט זִיךְ אוֹיף אַזוֹי, אִיז עֶס בְּלוֹיז וַוייל עֶר אִיז אַבִּיסְל גֶעמִישְׁט - צוּלִיבּ דֶעם וָואס עֶר אִיז יֶענְט אַרָאפְּגֶעקוּמֶען פוּנֶעם בָּאס אָדֶער צוּלִיבּ אַן אַנְדֶערֶע סִיבָה - אוּן וִויבַּאלְד עֶר אִיז דָאךְ בְּלוֹיז אַ קִינְד, קֶען עֶר זִיךְ אַלֵיין נִישְׁט הֶעלְפְן אַרוֹיסְצוּקְרִיכְן פוּן זַיין שְׁלֶעכְטֶע גִיסְטֶע. דֶערְפַאר הֶעלְפְן זֵיי דֶעם קִינְד דוּרְךְ דֶעם וָואס מֶען גֶעמְט דֶעם מֹחַ פוּנֶעם קִינְד אוּן מֶען פִירְט עֶס אַוֶועק צוּ עֶפֶעס אַנְדֶערְשׁ.

לְמָשָׁל, וֶוען אַ קִינְד הַאלְט נִישְׁט בַּיים אוֹיפְעֶסְן דִי נַאכְטְמָאל, זָאגְט מֶען פַארְן קִינְד: "אוֹי, קוּק וִוי אַ פַייגֶעלֶע פְלִיט דָארְט!" "וואו וואוֹינֶען דִי פַייגֶעלֶעךְ? עֶס אִיז דָאךְ אַזוֹי קָאלְט פַאר דִי פַייגֶעלֶעךְ!" אוּן אַזוֹי, בִּשְׁעַת דֶעם קִינְדְוֹס מֹחַ טְרַאכְט פוּנֶעם פַייגֶעלֶע, שְׁמוּגְלְט מֶען אַריין דָאס עֶסְן אִין מוֹיל, אוּן דָאס קִינְד כַאפְּט אֲפִילוּ נִישְׁט אַז מֶען הָאט אִים דָא אוֹיסְגֶעשְׁפִּילְט.

אוֹיבּ דָאס אַרְבֶּעט נִישְׁט, זָאגְט מֶען וַוייטֶער פַארְן קִינְד: "אוֹי, קוּק וִוי אַ פָּאלִיצֵיי קַאר פָארְט דָא!" אוֹיבּ דָאס קִינְד שְׁרַייט אוּן שְׁטוֹיסְט וַוייטֶער: "נֵיין, גֵיין, נִיין!" "אִיךְ גֵיי נִישְׁט עֶסְן, אִיךְ הָאבּ עֶס נִישְׁט לִיבּ“, דַארְף מֶען שְׁנֶעל טְרַאכְטְן פוּן אַן אַנְדֶערֶע עֵצָה. בֵּיישְׁפִיל, מֶען זָאגְט פַארְן קִינְד: "אָה, וֶוען דוּ וֶועסְט עֶנְדִיגְן אוֹיפְעֶסְן דִיין נַאכְטְמָאל, גֵייעֶן מִיר אוֹיסְטֵיילְן סְפֶעצִיעֶלֶע קֶענְדִיס פַאר אַלֶע שְׁכֵנִים, אוּן דוּ וֶועסְט זַיין דֶער גַבְּאֵי!“ פַארְשְׁטֵייט זִיךְ אַלֵיין אַז מֶען קֶען נִישְׁט נָאכְמַאכְן יֶענֶעמְוֹס מְשָׁלִים, וַוייל יֶעדֶער מוּז נִיצְן זַיין אֵייגֶענֶעם וֶועג כְּדֵי עֶס זָאל אוֹיסְזֶען נַאטִירְלִיךְ.

דָאס זֶעלְבֶּע שְׁפִּילְט זִיךְ אִיבֶּער בַּיי מְחַנְּכִים אִין כִּתָּה. עֶס זֶענֶען דָא מְחַנְכִים וָואס בַּאנִיצְן זִיךְ מִיטְן עֶרְשְׁטְן מַהֲלָךְ פוּן טֵיילְן פֶּעטְשׁ - דֶער אֵייגֶערְשְׁטֶער זָאל אוּנְז הִיטְן - אָדֶער זֵיי סְטְרַאשֶׁען: "דוּ וֶועסְט נִישְׁט קֶענֶען מִיט קוּמֶען צוּם אוֹיסְפְלוּג", אוּן עֶנְלִיכֶע סְטְרָאשׁוּנְגֶען. אַנְדֶערֶע מְחַנְכִים גֶעמֶען דֶעם צְוֵוייטְן מַהֲלָךְ פוּן אִיגְנָארִירְן דִי שְׁוֶוערֶע קִינְדֶער.

אָבֶּער אַ קְלוּגֶער מְחַנֵךְ פִירְט זִיךְ אוֹיף מִיט חָכְמָה אוּן פְּרוּבִּירְט צוּ הֶעלְפְן דָאס קִינְד אַרוֹיסְצוּגֵיין פוּן זַיין מַצָב. עֶר פַארְשְׁטֵייט אַז וֶוען אַ קִינְד וִויל נִישְׁט פָאלְגְן, אָדֶער עֶר שְׁטֶערְט אוּן דְרֵייט אִיבֶּער, מֵיינְט עֶס נָאכְנִישְׁט אַז דָאס קִינְד אִיז אַ מְחוּצָף', נָאר עֶס אִיז אַ בַּאוַוייז אַז דָאס קִינְד זוּכְט אַבִּיסְל אוֹיפְמֶערְקְזַאמְקֵייט; עֶס פֶּעלְט אִים פָּשׁוּט אַבִּיסְל גוּטֶע וֶוערְטֶער. דֶערְפַאר נִינְט עֶר זַיין שֵׂכֶבֶל אוּן טְרַאכְט מִיט חָכְמָה וִוי אַזוֹי עֶר קֶען גֶעבְּן פַאר יֶעדְן קִינְד דֶעם גֶעפִיל אַז עֶר אִיז עֶפֶּעס וֶוערְד אוּן חָשׁוּב, אוּן דוּרְךְ דֶעם וֶועלְן זֵיי זַיין צוּפְרִידְן אוּן זִיךְ אוֹיפְפִירְן וואויל.

מֶער נִישְׁט קֵיין מְחְצֶפֶת

אִיךְ הָאבּ גֶעהֶערְט אַ מַעֲשֶׂה וָואס הָאט פָּאסִירְט בַּיי אוּנְז אִין בֵּית פִיגָא" שׁוּלֶע. אַ לֶערֶערִין הָאט אַיינְגֶעפִירְט אַ סֵדֶר אִינְמִיטְן דַאוֶוענֶען, אַז מֶען שִׁיקְט אַרוּם אַ צְדָקָה פּוּשְׁקֶע' פוּן אֵיין קִינְד צוּם צְוֵוייטְן, אוּן דִי קִינְדֶער לֵייגְן אַרַיין אַ פְּרוּטָה פַאר צְדָקָה. בַּיי אַלֶע קִינְדֶער הָאט עֶס גֶעקְלַאפְּט; יֶעדֶער הָאט אַרַיינְגֶעלֵייגְט אַ פְּרוּטָה אוּן עֶס וַוייטֶער אַרוֹיפְגֶעשִׁיקְט, אָבֶּער בַּיי אֵיין קִינְד הָאט זִיךְ עֶס יֶעדְן טָאג אָפְּגֶעשְׁטֶעלְט. יֶעדֶע מָאל וֶוען דִי פּוּשְׁקֶע אִיז אָנְגֶעקוּמֶען צוּ אִיר פְּלַאץ, הָאט זִי זִיךְ גֶעמַאכְט כְּאילוּ זִי זֶעט עֶס נִישְׁט. דָאס הָאט שְׁטַארְק גֶעשְׁטֶערְט אִין כִּתָּה, וַוייל דוּרְךְ דֶעם הָאט זִי אוֹיפְגֶעהַאלְטְן דִי גַאנְגֶע כִּתָּה פוּן אַרוּמְשִׁיקְן דִי פּוּשְׁקֶע אוּן גֵיין וַוייטֶער מִיטְן דַאוֶוענֶען.

נָאכְדֶעם וָואס דָאס הָאט זִיךְ אִיבֶּער גֶע חַזֶרְט עֶטְלִיכֶע טֶעג, הָאט דִי לֶערֶערִין גֶעטְרַאכְט בַּיי זִיךְ: דָאס קִינְד אִיז אַ מְחְצֶפֶת, מֶען דַארְף אִיר אַרוֹיסְשִׁיקְן פוּן כִּתָּה'. אָבֶּער זִי הָאט זִיךְ גְלַייךְ גֶעכַאפְּט אַז עֶס אִיז בִּכְלַל נִישְׁט קֵיין חָכְמָה צוּ אָנְשְׁטֶעמְפְּלֶען אַ קִינְד אַלְס אַ מְחֶצֶפֶת, וַוייל מֶען קֶען דָאךְ פוּן יֶעדֶע זַאךְ מַאכְן אַ גַאנְגֶע פַּרְשָׁה פוּן חוּצְפָּה. לָאמִיר עֶנְדֶערְשׁ פְּרוּבִּירְן זִיךְ אַן עֵצָה צוּ גֶעבְּן אוֹיף אַן אַנְדֶערֶע וֶועג. דִי לֶערֶערִין הָאט צוּגֶערוּפְן דָאס קִינְד אִין אַ זַייט אוּן אִיר גֶעזָאגְט: "אִיךְ וִויל אַז דוּ זָאלְסְט פַארְבְּן דִי פּוּשְׁקֶע מִיט טֵיינֶע קָאלִירְן אוּן דוּ זָאלְסְט וֶוערְן פַארְאַנְטְוָוארְטְלִיךְ דֶערוֹיף; זַיין אַרְבֶּעט וֶועט זַיין עֶס צוּרִיק צוּ לֵייגְן אוֹיפְן פְּלַאץ יֶעדְן טָאג נָאכְן דַאוֶוענֶען“. אוּן עֶס אִיז גֶעשֶׁען וואוּנְדֶער אִיבֶּער וואוּנְדֶער; פְּלוּצְלִינְג הָאט דָאס קִינְד אָנְגֶעהוֹיבְּן מִיטְצוּאַרְבֶּעטְן אוּן אַרוּמְשִׁיקְן דִי פּוּשְׁקֶע פִּינְקְט וִוי יֶעדְן אֵיינֶעם...

דִי מַעֲשֶׂה אִיז מִיר זֵייעֶר גֶעפָאלְן, צוּ זֶען וִוי אַזוֹי מִיט אַבִּיסְל חָכְמָה קֶען מֶען אַיינְשְׁפָּארְן אַ גַאנְגֶע מַעֲשֶׂה פוּן חוּצְפָּה.

בֶּעטְן אַסַאךְ דֶעם אֵיינֶערְשְׁטְן

עֶס פַארְשְׁטֵייט זִיךְ אַלֵיין אַז נָאךְ אַלֶע עֵצוֹת אוּן מְהַלְכִים, קֶענֶען דִי אַלֶע זָאכְן נָאר הֶעלְפְן אוֹיבּ עֶס קוּמְט אִינְאֵיינֶעם מִיט אַסַאךְ תְּפִלָה. מֶען דַארְף בֶּעטְן דֶעם אֵיינֶערְשְׁטְן: "הֵיילִיגֶער בַּאשֶׁעפֶער, הֶעלְף מִיר אִיךְ זָאל מַצְלִיחַ זַיין מִיט דִי קִינְדֶער“, "הֵיילִיגֶער בַּאשֶׁעפֶער, הֶעלְף מִיר אִיךְ זָאל לִיבּ הָאבְּן דִי קִינְדֶער פִּינְקְט וִוי מַיינֶע אֵייגֶענֶע קִינְדֶער, אוּן אַלֶע קִינְדֶער זָאלְן אוֹיסְוַואקְסְן עֶרְלִיכֶע אִידְן, אַלֶע זָאלְן זוֹכֶה זַיין צוּ הָאבְּן יִרְאַת שָׁמַיִם אוּן מַצְלִיחַ זַיין אִין לֶעבְּן“.

אַזוֹי אוֹיךְ דָארְף מֶען אַסַאךְ מִתְפַּלֵל זַיין, סיי פַאר דִי אֵייגֶענֶע קִינְדֶער אוּן סַיי פַאר דִי תַּלְמִידִים אוּן תַּלְמִידוֹת: "הֵיילִיגֶער בַּאשֶׁעפֶער, הֶעלְף מִיר עֶס זָאל נִישְׁט אַרוֹיסְקוּמֶען קֵיין שׁוּם מִכְשׁוֹל דוּרְךְ מִיר; אִיךְ זָאל חָלִילָה קֵיינֶעם נִישְׁט דֶערְוַוייטֶערְן פוּן דִיר צוּ דִינֶען, נָאר אִיךְ זָאל יֶעדְן מְקַרֵב זַיין אוּן בְּרֶענְגֶען גֶענְטֶער צוּ דִיר“.

וואויל אִיז פַאר דִי מְחַנְכִים וָואס אַרְבֶּעטְן מִיט שֵׂכֶל אוּן חָכְמָה אוּן זוּכְן נִישְׁט צוּ מַאכְן דִי קִינְדֶער פַאר קֵיין מְחוּצָפִים, נָאר זֵיי גֶעמֶען אוֹיף יֶעדְן קִינְד מִיט אַ שְׁמֵייכְל; דֶער אֵיינֶערְשְׁטֶער וֶועט זֵיי זִיכֶער הֶעלְפְן אַז זֵיי זָאלְן הָאבְּן אַ גֶעוַואלְדִיגֶע הַצְלָחָה מִיט דִי קִינְדֶער.

More in this printout

View the whole printout