יארצייט פון הגאון הקדוש מרן
רבי נתן דוד משידלאווצא זי"ע
ז' חשון שנת תרכ"ו לפ"ק
הרה"ק רבי נתן דוד משידלאווצא זצ"ל איז געבוירן צו זיין טאטע הרה"ק רבי ירחמיאל מפרשיסחא זצ"ל זון פון דער יוד הק' פון פרשיסחא זצ"ל, ער האט זיך געשיצט ביי די צדיקי הדור, ואס האבן אים גאר שטארק געשעצט און ליב געהאט, און ספעציעל הרה"ק מצאנז זצ"ל, ער איז געווען באקאנט פאר א הייליגער צדיק און פועל ישועות פאר אידישע קינדער, מיט גרויס עניוות, און אסאך האבן זיך געשיצט אונטער זיין הייליגע שאטן. ער איז נסתלק געווארן ז' חשון שנת ת רכ"ו לפ"ק. זיין הייליגער ציון געפינט זיך אין שטאט שידלאווצא יצ"ו.
רבי נתן דוד משידלאווצא איז אמאל געקומען קיין צאנז אין די טעג צווישען ר"ח אב און תשעה באב, און דער הייליגער צאנזער רב זצ"ל האט דעמאלסט געמאכט א סיום מסכת כדי צו קענען פראווענען א סעודה מיט פלייש און וויין לכבוד דעם חשובען גאסט, ווען מען האט זיך אויפגעשטעלט נאך די סעודה, האט אים דער צאנזער רב געזאגט: אויב שונאי ישראל וואלטן ווען געשפירט א גאנץ יאר די טעם וואס מיר האבן געשפירט ווען מיר האבן געגעסן די פלייש און געטרינקן די וויין אין די טעג, וואלט זיי געווען גענוג די ווייטאג. )בית היין מעליץ
בעפאר רבי נתן דוד משידלאווצא איז געבוירן, האט זיין זיידע דער יוד הקדוש מפרשיסחא זצ"ל געזאגט: איך געב ענק א נביא מיט א מלך. ער האט גערופן זיין נאמען נתן דוד. (אוצר ישראל דף רל"ו)
*
ווען רבי נתן דוד משידלאווצא האט אנגעפאנגען פירן זיין עדה חסידים און זיין א מנהיג ישראל, האט ער געהאט פון דעם מחלוקת און בזיונות, און ער האט זיך אפגערעדט פאר הרה"ק מקאזמיר זצ"ל, האט ער אים געזאגט ער זאל נישט מקפיד זיין אויף זיי, ווייל משה רבינו דער רבן של ישראל, ווען ער האט אנגעפאנגען זיין א מנהיג ישראל, האט אים השי"ת די ערשטע זאך געזאגט: של נעליך מעל רגליך (שמות ג' ה'), דער פשט איז, ווי חז"ל זאגן אין אבות (פ"ב מ"י) הוי זהיר בגחלתן, שנשיכתן נשיכת שועל, ועקיצתן עקיצת עקרב, ולחישתן לחישת שרף, וכל דבריהם כגחלי אש. האט השי"ת געזאגט פאר משה רבינו, של נעליך, נעם אראפ נעליך, נעליך איז ראשי תיבות נ'שיכתן, ע'קיצתן, ל'חישתן, כ'ל דבריהם כגחלי אש, אז מען זאל נישט מקפיד זיין אויף כלל ישראל ווען זיי טוען עפעס פאר א מנהיג ישראל.
*
רבי נתן דוד משידלאווצא איז געווען גאר שטארק באהאפטן צו זיין רבי'ן הרה"ק מצאנז זצ"ל, ווען רבי נתן דוד איז נסתלק געווארן ערב שבת קודש ז' חשון תרכ"ו, און מען האט נישט געהאט געשיקט קיין ידיעה אויף צאנז איבער זיין פטירה, פרייטאג צונאכט'ס פאר קידוש האט דער צאנזער רב זיך גאר שטארק אויפגעהאלטן, נישט ווי זיין געווענליכע סדר, א געהויבענע ראש השנה, מוצאי ראש השנה האט דער עולם געוואלט אריינגיין צו רבי נתן און נאכדעם האט ער געקוקט אויף די זייטן, און ער האט געזאגט: מיין באגלייבטער דוד זיך געזעגענען, אבער מען האט אים נישט געטראפן. מען האט אים ארומגעזוכט, האבן תלמיד, דער רבי פון שידלאווצא איז שוין געקומען, און ער איז דא ביי מיין טיש. און זיינע קינדער אים געטראפן אויפ'ן שטאק, און דארט האט ער געהאט כלים וואס מ'האט נאכדעם האט ער געמאכט קידוש. (זמירות לעטרפתוראציעשינובדף ל"ה)
*
רבי נתן דוד משידלאווצא איז אמאל געווען אין שטאט חנטשין אויף שבת קודש נאך וואס דארפן אהיימפארן, און זיי ווילן זיך געזעגענען, האט רבי נתן דוד געזאגט מיט גרויס פסח, וואס ווערט אנגערופן שבת געלע מצות. ביי זיין תורה האט ער געזאגט א טעם עניוות: וואס ווילן זיי פון מיר יעצט, ממילא א גאנץ יאר דארפן זיי אנקומען צו מיין הילף, פארוואס עס ווערט אנגערופן מיט דעם נאמען. נאכן טיש האבן די חסידים איבערגע'חזר'ט אבער יעצט ראש השנה האבן דאך אלע אידן תשובה געטון, דארף קיינער נישט אנקומען צו די תורה. עס איז דארט געווען א יונגערמאן וואס איז נישט געווען פון די שידלאווצער מיין הילף, און איך דארף דאך האבן פרנסה, האב איך מיר גענומען די ארבעט פון נייען און חסידים, האט ער געזאגט, איך ווייס אז עס איז דא פלעצער וואס דער שבת האט אן אנדערע שפינען קליידער. (אוצר ישראל) נאמען, קומט אויס אז די תורה פון ענקער רבי'ן האט נישט קיין שום פשט.
און די חסידים האבן זיך אנגעפאנגען טענה'ן מיט אים. איז רבי נתן דוד אריינגעקומען און ער האט געפרעגט וואס עס גייט פאר. האט מען אים דערציילט וואס דער יונגערמאן אנקומען הונדערטער טויבן און געפלויגן צו אים, אמאל האט פאסירט אז א טויבעלע איז האט געזאגט, האט רבי נתן דוד געזאגט, איר זאלט וויסן אז דער איד דאווענט מיט פסול'ע אריינגעקומען ראש השנה אין זיין בית המדרש פאר תקיעת שופר, און האט זיך געשטעלט תפילין. די חסידים וואס האבן דאס געהערט, און זיי האבן געוואוסט אז זייער רבי האט אויף די בימה, רבי נתן דוד האט אים נישט געלאזט פארטרייבן, און ער האט געהייסן רוח הקודש, זענען זיי תיכף נאך שבת אריבערגעלאפן צום שטוב פון דעם יונגערמאן, און זיי האבן ארויסגעכאפט די תפילין, און ווען זיי האבן עס געעפנט האבן זיי געזען אז עס איז טויבעלע זאל קענען טרינקען פון דעם. און ווען דער רבי נתן דוד איז נסתלק געווארן, זענען געווען פסול דאורייתא. עס איז געווארן א גרויסע שטורעם צווישן די חסידים צוזעענדיג די אלע טויבעלעך פארשוואונדען געווארן.)אוצר ישראל דף רל"ו( דעם רוח הקודש. האט רבי נתן דוד זיי געזאגט: עטץ זאלטס וויסן, עס איז נישט קיין רוח הקודש, נאר איך האב דאס געוואוסט פון די ווערטער פון חז"ל, ווייל חז"ל זאגן אז דערפאר לייגט מען פיר פרשיות אין די תפילין, ווייל אין די תורה שטייט לטטפת, טט אין די שטאט שטארק קראנק געווארן ל"ע, און זיין טאטע ר' בערל זצ"ל איז געגאנגען קיין שידלאווצא כתפי ווערט אנגערופן צוויי, און פת ווערט אין אפריקע אנגערופן צוויי. לכאורה לויט די מיט זיין שווער צו רבי נתן דוד משידלאווצא מזכיר זיין דאס נישט געזונט קינד פאר א ווערטער פון דעם יונגערמאן, איז אפשר דא פלעצער וואס מען רופט טט פיר. דארף מען רפואה שלימה. ווען זיי האבן איבערגעטרעטן די שוועל פון זיין שטוב, איז רבי נתן דוד דעמאלטס לייגן זעקס פרשיות, נאר וואס דען מען קוקט נישט אויף אנדערע פלעצער, קומט אקעגן געקומען און ער האט זיי געזאגט: גייט תיכף אהיים, און זאגטס אריין פאר'ן קינד אויס אז דער יונגערמאן וואס ער קוקט יא וויאזוי מען רופט עפעס אין אנדערע פלעצער, אין די אויער אז איך נתן דוד באפעל פאר די מחלה זאל אוועקגיין פון אים. זיי זענען טאקע האלט ער דאך נישט די כלל פון די חז"ל לענין מצות תפלין, האב איך געזאגט אז זיינע תפלין אהיימגעפארן, ווען זיי זענען אנגעקומען דארט, האבן זיי געזען אז דאס קינד האלט ל"ע זענען פסול. ווי פארשטענדליך אז דאס איז געווען מיט רוח הקודש, נאר צוליב זיין גרויסע ביים נפטר ווערן. האבן זיי פארטריבן די מענטשן וואס זענען געשטאנען ארום אים, און מען עניוות האט ער עס באהאלטן אין ווערטער פון חז"ל. (קדושת היהודי)
*
*
אמאל איז געפארן אויף ראש השנה א גרויסער ציבור קיין שידלאווצא, און עס איז געווען
געקענט נייען און שפינען מיט דעם קליידער, און רבי נתן דוד האט געארבעט מיט די כלים, האבן זיינע קינדער אים געזאגט: דער עולם ווארט זיך צו געזעגענען, און עס איז דא סוחרים
*
ווען רבי נתן דוד משידלאווצא פלעגט ארויסשטעקן זיין קאפ פונעם פענסטער, פלעגן
ברענגען א קריגל מיט וואסער, און ער האט ארויפגעלייגט דעם קריגל אויפן שטריימל די
*
ווען הרה"ח ר' שמואל צבי טייטלבוים ז"ל איז געווען א קינד פון איין יאר, איז ער גאר
האט אים אריינגעזאגט אין די אויער די ווערטער וואס רבי נתן דוד האט געהייסן זאגן, און ער האט תיכף געעפנט די אויגן, און ער איז ב"ה געזונט געווארן און געלעבט נאך זעכציג יאר. (בישישים חכמה דף שמ"ב)
*
הרה"ק דער גוטער איד מניישטאדט זצ"ל איז אמאל געווען ביי רבי נתן דוד משידלאווצא, און זיי האבן געגעסן צוזאמען א סעודה מיט זיינע קינדער. און דער גוטער איד האט אריינגעזאגט שטילערהייט פאר רבי נתן דוד אויף זיינע קינדער: איר האט איינגעפלאנצט א שיינעם גארטן. האט רבי נתן דוד אים געזאגט: אבער זיי וואלטן געדארפט האבן א שענערן און בעסערן טאטן פון מיר. האט אים דער גוטער איד געזאגט מיט א ווערטל: עס איז דא ערגערע פון אייך.)ספרן של צדיקיםמערכת מ"ו אות ג'(
*
זיין זון הרה"ק רבי שרגא יאיר מביאלברזעג זצ"ל האט דערציילט: ווען ער איז געווען א קליין קינד, איז ער געווען מיט זיין טאטן רבי נתן דוד משידלאווצא ביי א שמחת החתונה ביי איינעם פון די צדיקים פון זיין צייט. און בשעת די חתונה האט ער געזעהן מענטשן וואס האבן אויסגעקוקט אז זיי זענען נישט פון דער וועלט, און רבי שרגא יאיר האט זיך גאר שטארק געשרNאקן. און ווען רבי נתן דוד האט עס געזעהן, האט ער אים בארואיגט און האט אים געזאגט: האב נישט קיין מורא מיין קינד פון וואס דו זעסט, ווייל די מענטשן וואס דו זעסט זענען די הייליגע אבות פון די בעלי שמחה, די צדיקים פון גן עדן, וואס זענען אראפגעקומען פון עולם העליון זיך מיטצופרייען מיט די שמחה פון זייערע אייניקלעך. )אמרי
*
הרה"ק רבי יעקב צבי מפאריסוב זצ"ל האט געזאגט, אז ער ווייסט פון זיבעצן וועגן וואס רבי נתן דוד משידלאווצא האט געהאט מקרב צו זיין א יונגערמאן צו השי"ת. )ספרן של צדיקים,
דף ר"א( (דברי ישראל מאדזיץ, פרשת שמות) דבשדף ס"ד(