הלכה פראנט - די קפידא אז א גוי זאל נישט אריינקומען אין סוכה
- Sukkos
- 5787
- Yiddish
עס איז ידוע איבער דעם וואס טייל צדיקים האבען מקפיד געווען נישט אריינצולאזען א גוי אין סוכה. די מקור דערפון איז פון די ווערטער פונעם זוה"ק (ח"ג ק"ג.) 'ועל דא כתיב כל האזרח בישראל ישבו בסוכות, כל מאן דאיהו משרשא וגזעא קדישא דישראל ישבו בסוכות, תחות צילא דמהימנותא, ומאן דליתיה מגזעא קדישא דישראל, לא ישב בהו, ויפיק גרמיה מתחות צלא דמהימנותא'.
אין ספר ש"ך על התורה (פרשת אמור) שרייבט ער מורא'דיגע ווערטער אויף דעם, וזל"ק: ולא יכנס לתוכה עובד אלילים שהסוכה צילא דמהימנותא ועכו"ם לית ליה הימנותא ואז בורחת הקדושה ושבעת הצדיקים מקללין קללות נמרצות וכו' וכמה בני אדם חושבים שיושבים בצל הסוכה והם חוץ ממנה שמי שהוא אזרח ושורשו וענפיו מישראל ומכוין לישב בצילא דמהימנותא סוכה קולטתו, ואם לא, סוכה פולטתו, עכל"ק.
די קפידא איז אויך מרומז אין די ווערטער פונעם פייטן (יום ב' סוכות) 'וזר לא יכנס במוצאותיה, ונכר לא יעבור בתוצאותיה, וערל לא ישתף במחיצותיה, ועובד אליל לא ירמוס בחצרותיה, ולאום לא יערב בחוצותיה'.
אין מדרש פנחס להרה"ק רבי פנחס מקאריץ זי"ע שטייט 'היה מקפיד לבל יכנס ערל אל הסוכה, וכשהיו צריכים להסיר המנורה בשבת, היו נושאין השלחן עם המנורה לחוץ אל הבית ושם הסיר הערל המנורה'.
עס איז כדאי מעתיק צו זיין לשון קדשו פונעם ספר יסוד יוסף (פרק ע"ז): הוי זהיר בהיות בא אליך ערל אחד לענין עסק שלך, אל תרבה עמו בדברים בתוך הסוכה, כי משכהו חוצה שלא יתעכב במקום קדוש, ומכ"ש ח"ו שלא לאכול ולשתות עמו בצל קודש חניית סוכה, ובשכלך תוכל להתבונן הפגם בזה כי היושב בסוכה ולומד או מתפלל הרי הוא יושב ממש בתוך עולמות עליונים שכל עולם נקרא יום כידוע, וזהו בסוכות תשבו שבעת ימים, עכל"ק.
מיט דעם קען מסביר זיין וואס די בעל הטורים שרייבט אז די ווערטער ב'סוכות ת'שבו ש'בעת ימים איז ר"ת שבת, וואס לכאורה איז שווער וואס איז די שייכות פון מצות סוכה מיט שבת, נאר ביי שבת געפינט מען אויך אז א גוי טאר נישט היטען שבת ווייל גוי ששבת חייב מיתה, פונקט ווי סוכה וואס א גוי טאר אין דעם נישט אריינגיין.
בדרך דרוש קען מען צולייגען לפי וואס איז ידוע די טעם פארוואס גוי ששבת חייב מיתה ווייל שבת ווערט אנגערופן שרביטו של מלך און אין משתמשין בשרביטו של מלך און דעריבער דוקא כלל ישראל וואס זענען בבחינת בנים למקום מעגן היטן שבת - די זעלבע איז לגבי סוכות ווי עס שטייט אין בני יששכר (לחודש תשרי, מאמר י' אות כ"ו) אז סוכה איז זכר לענני הכבוד, און די ענני הכבוד דאס איז שרביטו של מלך ווי עס שטייט ומשה נגש אל הערפל אשר שם האלקים וגו', איז דעריבער דוקא כלל ישראל וואס זענען בנים מעגן זיין אינעם סוכה, משא"כ גויים, פונקט ווי בי שבת.
אין ספר חקל יצחק להרה"ק מספינקא זי"ע הי"ד שרייבט ער א דבר נפלא אויף דעם וואס אברהם אבינו האט געזאגט פאר די מלאכים והשענו תחת העץ, און די גמרא (ר"ה י"א.) זאגט אז דאס איז געווען סוכות און די עץ איז געווען די סוכה (און אזוי זאגט מען אין די יוצרות 'אילים כהשעין אב תחת עץ סוכה') וואס לכאורה איז שווער ווייל העושה סוכתו תחת האילן איז דאך נישט יוצא, נאר מען דארף זאגן אז ער האט צוגעלייגט סכך כשר און די עצי אילן זענען געווארן בטל ברוב.
נאר לכאורה איז שווער פארוואס האט אברהם אבינו ע"ה טאקע געמאכט אזא סארט סוכה וואס איז נאר כשר דורך דין ביטול ברוב, אבער לפי המבואר קען מען עס פארשטיין ווייל אאע"ה איז דאך געווען מסופק צו זיי זענען מלאכים צו מענטשן ווייל כערביים נדמו לו, און ער האט דאך געוויסט אז אויב זיי זענעם גויים טאר ער זיי נישט אריינלאזען אין סוכה, אבער אויב זענען זיי מלאכים דאן איז ער יא מחוייב זיי צו מאכען א סוכה.
דערפאר האט אברהם אבינו געמאכט א סוכה וואס איז נאר כשר דורך ביטול ברוב, און טייל אחרונים זאגען אז ביי א גוי גייט נישט אהן די דין ביטול ברוב, דעריבער האט אברהם אבינו געמאכט אזא סארט סוכה וואס אויב זענען זיי גויים הייסט עס פאר זיי נישט קיין סוכה ווייל עס העלפט נישט די ביטול ברוב, און ממילא ווערט עס נישט גערעכנט אז א גוי איז אריין אין די סוכה, עכדפח"ח.
מיר וועלן מסיים זיין מיט די ווערטער וואס די חידושי הרי"ם האט געזאגט אז דאס וואס די זוה"ק זאגט אז 'מאן דליתיה מגזעא קדישא ושרשא קדישא דישראל לא ישב בסוכה' גייט ארויף אויף די מזיקים און מלאכי חבלה וואס האבען נישט קיין שליטה אין סוכה (ראה שם משמואל (סוכות שנת תרפ"א) מה שהאריך בביאור הדברים, ועי' מה שכתב עוד שאביו האבני נזר לא קרא קר"ש שעל המטה בסוכה רק פרשה ראשונה כמו ליל פסח).