Skip to content
דעם רבי'נס ליכט - אידיש

סיפורי מעשיות משנים קדמוניות - מעשה יב' דער 'בעל-תפילה'

  • Sukkos
  • 5787
  • Yiddish
View printout

סיפורי מעשיות משנים קדמוניות - מעשה יב' דער 'בעל-תפילה'

דֶערְנָאךְ, זֶענֶען זֵיי אַלֶע ['זִיבְן אוֹיבְנְדֶערְמַאנְטֶע חֲבֵרִים': 'מְמוּנֶה'. 'גִבּוֹר'. 'בַּעַל־תְּפִילָה'. 'חָכָם'. 'מֵלִיץ'. 'אוֹהֵב־נֶאֱמָן'. 'בַּת־מַלְכָּה'] – גֶעגַאנְגֶען זוּכְן דִי 'אִיבְרִיגֶע' [דְהַיְינוּ: דֶער 'מֶלֶךְ', אוּן דִי 'מַלְכָּה', אוּן דָאס 'קִינְד' פוּנֶעם 'בַּת־מַלְכָּה']!

זֶענֶען זֵיי גֶעגַאנְגֶען – אוּן זֶענֶען גֶעקוּמֶען צוּ אַ 'מְדִינָה'! הָאבְּן זֵיי אוֹיךְ גֶעפְרֶעגְט: "וֶוער אִיז אֵייעֶר 'מֶלֶךְ'"!?

הָאט מֶען זֵיי גֶעעֶנְטְפֶערְט: "אַז זֵייעֶר 'מֶלֶךְ', אִיז אַ 'בֶּן־שָׁנָה' [אֵיין יָאהְר אַלְט]! – וָוארְן זֵיי זֶענֶען פוּן דֶער 'כִּיתָּה', וָואס זֵיי הָאבְּן זִיךְ אוֹיסְגֶעקְלִיבְּן: אַז 'דֶער' וָואס עֶר הָאט אַסַאךְ 'מְזוֹנוֹת' [עֶסְן], אוּן עֶר וֶוערְט נִישְׁט גֶעשְׁפַּייזְט פוּן דֶעם [זֶעלְבְּן] 'עֶסְן' פוּן אַנְדֶערֶע מֶענְטְשְׁן' – 'דֶער' קֶער [אִיז רָאוּי] צוּ זַיין אַ 'מֶלֶךְ'. הָאבְּן זֵיי אוֹיפְגֶענוּמֶען דֶערְוַוייל אַ 'עוֹשֶׁר', פַאר אַ 'מֶלֶךְ'!

דֶערְנָאךְ, הָאבְּן זֵיי גֶעפוּנֶען אַ 'מֶענְטְשְׁן', וָואס עֶר אִיז גֶעזֶעצְן אִין אַ 'יַם פוּן מִילֶעךְ'! – אִיז עֶר זֵיי זֵייעֶר גֶעפֶעלְן: וָוארְן דֶער [דָאזִיגֶער] מֶענְטְשְׁ' וֶוערְט זִיךְ גֶעשְׁפַּייזְט זִינְט עֶר לֶעבְּט – פוּן 'מִילֶעךְ'! אוּן עֶר וֶוערְט נִישְׁט גֶעשְׁפַּייזְט, פוּן [דֶעם זֶעלְבְּן] 'עֶסְן' פוּן 'אַנְדֶערֶע מֶענְטְשְׁן'! – אִיבֶּערְדֶעם [צוּלִיב דֶעם] הָאבְּן זֵיי אִים אוֹיפְגֶענוּמֶען פַאר אַ 'מֶלֶךְ'!

אוּן אִיבֶּערְדֶעם [צוּלִיב דֶעם] הֵייסְט עֶר: אַ 'בֶּן־שָׁנָה' [אֵיין יָאהְר אַלְט] – וַוייל עֶר לֶעבְּט פוּן 'מִילֶעךְ', וִוי אַ 'בֶּן־שָׁנָה' "!

הָאבְּן זֵיי זִיךְ גֶעשְׁטוֹיסְן "אַז דָאס אִיז בְּוַודְאַי, דָאס 'קִינְד [פוּנֶעם בַּת־מַלְכָּה]' זֵייעֶרְס [וָואס אוֹיבְנְדֶערְמַאנְט – פֵּרֶק ו אוֹת א]"!

הָאבְּן זֵיי גֶעבֶּעטְן: "אַז זֵיי זָאלְן [וִוילְן] זִיךְ זֶעהְן מִיט אִים"?! אִיז מֶען גֶעגַאנְגֶען מֶעלְדֶעוֶוען.

זֶענֶען זֵיי אַרַיינְגֶעגַאנְגֶען צוּ אִים! הָאבְּן זֵיי זִיךְ דֶערְקֶענְט – אֵיינְס דָאס אַנְדֶערֶע!

וָוארְן 'עֶר' [דָאס 'קִינְד' וָואס אִיז גֶעוָוארְן אַ 'מֶלֶךְ'], הָאט 'זֵיי' אוֹיךְ דֶערְקֶענְט! – כָּאטְשֶׁע עֶר אִיז זִיךְ גֶעוֶוען אַ 'קְלֵיין קִינְד', דֶעמָאלְט אַז עֶר אִיז אַוֶועקְגֶעכַאפְּט גֶעוָוארְן.

לוּשְׁמִיר [אָבֶּער פוּנְדֶעסְטְוֶועגְן] – וַוייל [וִויבַּאלְד] עֶר אִיז גֶעוֶוען אַ 'גְרֵייטֶער [פַארְטִיגֶער] חָכָם', וִוי [פוּן וֶוען] עֶר אִיז גֶעבּוֹירְן גֶעוָוארְן – וָוארְן עֶר אִיז זִיךְ גֶעבּוֹירְן גֶעוָוארְן מִיט 'גְרֵייטֶער [פַארְטִיגֶער] חָכְמָה', כַּנַ"ל – [אִיז] אִיבֶּערְדֶעם [צוּלִיב דֶעם] הָאט עֶר זֵיי דֶערְקֶענְט!

אוּן 'זֵיי', הָאבְּן 'אִים' בְּוַודְאַי דֶערְקֶענְט! אִיז בְּוַודְאַי דָארְט גֶעוֶוען: "זֵייעֶר אַ 'גְרוֹיסֶע [פָארְכְטִיגֶע] שִׂמְחָה'"! לוּשְׁמִיר [נָאר] זֵיי הָאבְּן נָאךְ [דֶערְוַוייל אוֹיךְ] גֶעוֵויינְט: "[אוֹיף דֶעם] וָואס זֵיי וֵוייסְן [נָאךְ] נִישְׁט, פוּן דֶעם 'מֶלֶךְ' מִיט דֶער 'מַלְכָּה'"!

אוּן זֵיי הָאבְּן אִים גֶעפְרֶעגְט: וִוי [וִויאַזוֹי] קוּמְסְטוּ אַהֶער?! הָאט עֶר זֵיי דֶערְצֵיילְט:

"אַז דֶעמָאלְט אַז [וֶוען] דֶער 'רוּחַ־סְעָרָה' [שְׁטוּרֶעם־וִוינְט] הָאט אִים אַוֶועקְגֶעכַאפְּט – הָאט עֶר אִים אַוֶועקְגֶעטְרָאגְן, [צוּם פְּלַאץ] וואוּהִין עֶר הָאט אִים גֶעטְרָאגְן!

אִיז עֶר דָארְט גֶעוֶוען אוֹיף 'דֶעם אָרְט' [יֶענֶעם פְּלַאץ]! – אוּן עֶר הָאט זִיךְ מְחַיֶה גֶעוֶוען [מִיט אַלֶעס וָואס אִיז מֶעגְלִיךְ], מִיט וָואס עֶר הָאט דָארְט גֶעפוּנֶען!

בִּיז עֶר אִיז גֶעקוּמֶען, צוּ דֶעם 'יַם פוּן מִילֶעךְ'! הָאט עֶר פַארְשְׁטַאנֶען: אַז דֶער [דָאזִיגֶער] 'יַם' – אִיז בְּוַודְאַי גֶעוָוארְן, פוּן זַיין 'מוּטֶערְ'ס מִילֶעךְ' – וָוארְן דִי 'מִילֶעךְ', הָאט זִי [אִיר] בְּוַודְאַי גֶעשְׁפַּארְט [גֶעדְרוּקְט; גֶעשְׁטֶערְט] – אוּן דֶערְפוּן אִיז גֶעוָוארְן דֶער [דָאזִיגֶער] 'יַם'!

אִיז עֶר דָארְט גֶעזֶעצְן, אוֹיף [אִין] דֶעם [דָאזִיגְן] 'יַם פוּן מִילֶעךְ'! – אוּן עֶר אִיז וָוּארְן [גֶעוָוארְן] גֶעשְׁפַּייזְט פוּן דֶער 'מִילֶעךְ'!

בִּיז דִי '[מֶענְטְשְׁן פוּן דִי דָאזִיגֶע] מְדִינָה' זֶענֶען גֶעקוּמֶען – אוּן הָאבְּן אִים אוֹיפְגֶענוּמֶען פַאר אַ 'מֶלֶךְ'!"

דֶערְנָאךְ, זֶענֶען זֵיי וַוייטֶער גֶעגַאנְגֶען [אַלֶע 'אַכְט אוֹיבְנְדֶערְמַאנְטֶע חֲבֵרִים': 'מְמוּנֶה'. 'גִבּוֹר'. 'בַּעַל־תְּפִילָה'. 'חָכָם'. 'מֵלִיץ'. 'אוֹהֵב־נֶאֱמָן'. 'בַּת־מַלְכָּה'. 'דָאס 'קִינְד' פוּן 'בַּת־מַלְכָּה']! – אוּן זֵיי זֶענֶען גֶעקוּמֶען צוּ אַ 'מְדִינָה'!

אוּן זֵיי הָאבְּן גֶעפְרֶעגְט: וֶוער אִיז בַּיי אֵייךְ דֶער 'מֶלֶךְ'?! הָאט מֶען זֵיי גֶעעֶנְטְפֶערְט: "אַז זֵיי הָאבְּן זִיךְ אוֹיסְגֶעקְלִיבְּן: אַז 'רְצִיחָה' אִיז דֶער תַּכְלִית – הָאבְּן זֵיי זִיךְ אוֹיפְגֶענוּמֶען פַאר אַ 'מֶלֶךְ', אַ 'רוֹצֵחַ'!

דֶערְנָאךְ, הָאבְּן זֵיי גֶעפוּנֶען: 'אֵיינֶע' אִיז גֶעזֶעצְן אִין אַ 'יַם פוּן בְּלוּט'! – הָאבְּן זֵיי 'זִי' [אִיר] אוֹיפְגֶענוּמֶען פַאר אַ 'מֶלֶךְ'!

וָוארְן זֵיי הָאבְּן גֶעזֶעהְן: אַז 'זִי' אִיז בְּוַודְאַי, 'זֵייעֶר אַ גְרוֹיסֶער רוֹצֵחַ'! וָוארְן זִי זִיצְט זִיךְ אִין אַ 'יַם פוּן בְּלוּט'"! הָאבְּן זֵיי אוֹיךְ גֶעבֶּעטְן: "אַז זֵיי זָאלְן [וִוילְן] זִיךְ מִיט אִיר זֶעהְן"! זֶענֶען זֵיי גֶעגַאנְגֶען – אוּן הָאבְּן גֶעמֶעלְדֶעוֶועט!

זֶענֶען זֵיי צוּ אִיר אַרַיינְגֶעגַאנְגֶען! – אוּן דָאס אִיז גֶעוֶוען דִי 'מַלְכָּה' הַנַ"ל [וָואס אוֹיבְנְדֶערְמַאנְט – אָנְהֵייב פֶּרֶק ו], וָואס זִי פְלֶעגְט תָּמִיד וֵויינֶען! אוּן פוּן אִירֶע 'טְרֶערְן', אִיז גֶעוָוארְן דֶעם 'יַם פוּן בְּלוּט', כַּנַ"ל. הָאבְּן זֵיי זִיךְ – אֵיינְס דָאס אַנְדֶערֶע – דֶערְקֶענְט! אִיז דָארְט בְּוַודְאַי גֶעוֶוען: "זֵייעֶר אַ 'גְרוֹיסֶע שִׂמְחָה'"!

לוּשְׁמִיר [נָאר] זֵיי הָאבְּן נָאךְ גֶעוֵויינְט: "וָואס זֵיי וֵוייסְן נָאךְ פוּן דֶעם 'מֶלֶךְ' נִישְׁט"!

זֶענֶען זֵיי וַוייטֶער גֶעגַאנְגֶען [אַלֶע 'נַיין אוֹיבְנְדֶערְמַאנְטֶע חֲבֵרִים': 'מְמוּנֶה'. 'גִבּוֹר'. 'בַּעַל־תְּפִילָה'. 'חָכָם'. 'מֵלִיץ'. 'אוֹהֵב־נֶאֱמָן'. 'בַּת־מַלְכָּה'. 'דָאס 'קִינְד' פוּן 'בַּת־מַלְכָּה'. 'מַלְכָּה']! – אוּן זֵיי זֶענֶען גֶעקוּמֶען צוּ אַ 'מְדִינָה'!

הָאבְּן זֵיי גֶעפְרֶעגְט: וֶוער אִיז אֵייעֶר 'מֶלֶךְ'?!

הָאט מֶען זֵיי גֶעעֶנְטְפֶערְט: "אַז זֵיי הָאבְּן זִיךְ אוֹיסְגֶעקְלִיבְּן פַאר אַ 'מֶלֶךְ', אַ 'אִישׁ מְכוּבָּד' ! – וָוארְן בַּיי זֵיי, אִיז דֶער 'עִיקָר תַּכְלִית', 'כָּבוֹד'!

דֶערְנָאךְ, הָאבְּן זֵיי גֶעפוּנֶען: [אַז] סְ'אִיז גֶעזֶעצְן אִין 'פֶעלְד', אַ 'זָקֵן' – אָנְגֶעטָאן אִין [מִיט] אַ 'קְרוֹין' אוֹיף זַיין 'קָאפ'! אִיז עֶר זֵיי זֵייעֶר וואוֹיל־גֶעפֶעלְן! – וָוארְן עֶר אִיז אַ 'גְרוֹיסֶער מְכוּבָּד' – וָוארְן [וִויבַּאלְד] עֶר זִיצְט אִין 'פֶעלְד', אָנְגֶעטָאן אִין [מִיט] אַ 'קְרוֹין'! הָאבְּן זֵיי אִים אוֹיפְגֶענוּמֶען פַאר אַ 'מֶלֶךְ'!"

הָאבְּן זֵיי זִיךְ גֶעשְׁטוֹיסְן: "אַז דָאס אִיז בְּוַודְאַי, 'זֵייעֶר מֶלֶךְ אַלֵיין' הָאבְּן זֵיי אוֹיךְ גֶעבֶּעטְן: "אוֹיב סְ'אִיז מֶעגְלִיךְ, מִיט אִים זִיךְ צוּ זֶעהְן"?! אִיז מֶען גֶעגַאנְגֶען – אוּן מְ'הָאט גֶעמֶעלְדֶעוֶועט!

זֶענֶען זֵיי צוּ אִים אַרַיינְגֶעגַאנְגֶען! הָאבְּן זֵיי דֶערְקֶענְט: "אַז דָאס אִיז [טַאקֶע עֶר] דֶער 'מֶלֶךְ' אַלֵיין" [זֵייעֶר מֶלֶךְ]! אוּן דִי 'גְרוֹיסֶע שִׂמְחָה' וָואס דָארְט אִיז גֶעוֶוען – קֶען מֶען בְּוַודְאַי נִישְׁט מְשַׁעֵר זַיין [אָפְשַׁאצְן] אִין מוֹחַ!

אוּן דִי 'נַארִישֶׁע גָאטְן' , גֵייעֶן מִיט זֵיי! – אוּן זֵיי וֵוייסְן גָארְנִישְׁט פוּן זֵייעֶר לֶעבְּן וָואס דָא טוּט זִיךְ! וָואס [פַארְוָואס] מְ'אִיז דָא אַזוֹי פְרֵיילֶעךְ!

אוּן הַיינְט – זֶענֶען שׁוֹין וִוידֶער אִינְאֵיינֶעם צוּם־אוֹיפְגֶעקוּמֶען דֶער] 'הֵיילִיגֶער קִיבּוּץ' – דְהַיְינוּ: דֶער 'מֶלֶךְ', מִיט דִי 'אַלֶע הֵיילִיגֶע לַייט.

הָאבְּן זֵיי גֶעשִׁיקְט דֶעם 'בַּעַל־תְּפִילָה', צוּ דִי 'אַלֶע מְדִינוֹת' ! – אַז עֶר זָאל זֵיי פַארְרֶעכְטְן, אוּן זָאל זֵיי רֵיינִיגְן! – עֶר זָאל זֵיי אַרוֹיסְפִירְן פוּן זֵייעֶר 'פַארְפִירְטְקַייט'! – 'אִיטְלֶעכֶע מְדִינָה', זָאל עֶר אַרוֹיסְפִירְן פוּן אִיר 'שְׁלֶעכְטְס', אוּן פוּן אִיר 'נַארִישְׁקַייט'! – וָוארְן זֵיי אַלֶע, זֶענֶען זִיךְ פַארְפִירְט גֶעוָוארְן, כַּנַ"ל.

אוּן הַיינְט – הָאט דֶער 'בַּעַל־תְּפִילָה' בְּוַודְאַי כֹּחַ גֶעהַאט, צוּ זֵיי צוּ גֵיין, אוּן זֵיי אוּמְקֶערְן [צוּרִיקְקֶערְן] צוּם 'רֶעכְטְן [רִיכְטִיגְן] וֶועג'! – וָוארְן עֶר הָאט גֶענוּמֶען 'כֹּחַ' אוּן 'רְשׁוּת', פוּן דִי 'מְלָכִים' פוּן דִי 'אַלֶע מְדִינוֹת'! – וָוארְן דָא זֶענֶען זִיךְ [דָאךְ] גֶעוֶוען, 'אַלֶע מְלָכִים' זֵייעֶרֶע, כַּנַ"ל. אִיז דֶער 'בַּעַל־תְּפִילָה' גֶעגַאנְגֶען, מִיט 'זֵייעֶר כֹּחַ' – עֶר זָאל זֵיי רֵיינִיגְן, אוּן זָאל זֵיי מַחֲזִיר בִּתְשׁוּבָה זַיין!

More in this printout

View the whole printout