חיבה, קירוב און ידיעה
אזוי איז דער לשון רש״י אויפן פסוק אין אונזער פרשה (יח, יט): ״כי ידעתיו – לשון חיבה, כמו (רות ב) מודע לאישה( ,שם ג) הלא בעז מדעתנו( ,שמות לג) ואדעך בשם, ואמנם עיקר לשון כולם אינו אלא לשון ידיעה, שהמחבב את האדם מקרבו אצלו ויודעו ומכירו״.
פון די ווערטער פון רש״י קומט אויס, אז ווען מען מאכט א פרוי חביב אין די אויגן פון איר מאן, ווערט דער מאן דערמיט געברענגט איר בעסער צו קענען און דערקענען. ווייל ׳דעת׳ איז, ווי באקאנט, פארבונדן מיט ׳חיבור׳. ווען ער נענטערט זי צו זיך – חיבור – ברענגט דאס דערנאך צו ׳ידיעה׳, צו קענען און דערקענען. דאס הייסט, חיבור ברענגט צו דעת. אבער דער ענין גייט אויך פארקערט: נישט בלויז ברענגט חיבור צו דעת, נאר דעת ברענגט אויך צו חיבור און קרבה. ווייל סיי חיבור און סיי דעת קומען פון חיבה און אהבה, ווי רש״י זאגט: ״שהמחבב את האדם״. אהבה און חיבה ברענגען דעם מענטש זיך צו דערנענטערן און זיך פארבינדן מיט דעם וואס ער האט ליב, און אויך אים בעסער צו דערקענען, צו פארשטיין און צו וויסן.
און באמת קען מען טרעפן אין דעם ווארט ׳אהבה׳ צוויי ענינים: ׳הב׳ און ׳הבנה׳. דאס איז דער ענין פון אהבה – אז דער מענטש פארשטייט דעם זאך וואס ער האט ליב, און דעריבער ציט ער זיך צו איר און גיט זיך אוועק פאר איר. און אויך פארקערט: דורך דעם וואס ער נענטערט זיך און גיט זיך אוועק פאר דעם וואס ער האט ליב, ווערט זיין פארשטאנד דערפון טיפער. ואכמ״ל בענינים עמוקים אלו.
מיט וואס ווערט מען חביב?
וואס ברענגט צו חביבות? לכאורה וואלט מען געמיינט, אז מען מאכט א פרוי חביב דורך איר אויסצולויבן אויף איר שיינקייט און אויף אירע גוטע מעשים. אבער דער ענטפער איז: נישט דאס איז דער עיקר. אברהם אבינו האט זיכער געקענט דערקענען אלע אירע הויכע מעלות; דער חידוש איז אבער, אז די מלאכים האבן אים געוואלט אויפמערקזאם מאכן אויף איר פנימיות, אויף דעם וואס איז באהאלטן אין אוהל. וויבאלד חיבה און ידיעה ברענגען איינס דאס אנדערע, איז דער שבח וואס ברענגט צו חביבות דער שבח אויף איר פנימיות – ״הנה באהל״. דערמיט ווערט דער מאן נענטער צו דער טיפעניש פון דער וועלט פון זיין פרוי, און זיין הכרה אין איר ווערט טיפער.
דער כבוד און די נפש
דער כבוד פון א פרוי איז פארבונדן מיט דעם וואס זי געפינט זיך אין א מצב און אין א מקום פון צניעות, ווי עס שטייט ״כל כבודה בת מלך פנימה״. און באמת איז דער גאנצער ענין פון כבוד פארבונדן מיט דער נפש און מיט דער פנימיות פון א מענטש. ואכמ״ל.
פונעם אויסערליכן צום פנימיות׳דיגן
אויסערליכע שיינקייט ציט צו די אויגן פון מענטשן. דעריבער, כל זמן שרה איז נאך געווען פנויה, האט מען זי גערופן ׳יסכה׳, ווייל איר שיינקייט האט געצויגן די אויגן פון פילע. נאכדעם וואס זי האט חתונה געהאט, איז איר שיינקייט שוין געווען באשטימט פאר איר מאן. פון דעם זעט מען, אז דער קשר צווישן מאן און ווייב דארף נישט זיין געבויט אויף דעם וואס דער אויג זעט – א זאך וואס איז אפן פאר יעדן – נאר אויף דעם וואס מען דערקענט פון נאנט, אויף דער פנימיות. די אמת׳ע חביבות ווערט געבויט אויף ידיעה און קרבה, און נישט בלויז אויף אויסזען.
דער קרייז פון אהבה
ווי מיר האבן פריער דערקלערט, ברענגט חיבה צו קרבה, קרבה ברענגט צו ידיעה, און ידיעה ברענגט ווידער צו חיבה. דאס איז א קרייז וואס גייט אן כסדר: וואס מער מען דערקענט דעם אנדערן, אלץ מער וואקסט די אהבה; און וואס מער מען האט ליב, אלץ מער וויל מען דערקענען. דעריבער, דער וואס וויל שטארקן די אהבה אין זיין שטוב, דארף נישט זוכן דוקא נייע זאכן, נאר זיך מער פארטיפן אין דער הכרה פון זיין ווייב און זיך צו איר נענטערן.
נפש און צניעות
כבוד איז אן ענין פון דער נפש, און נישט בלויז פון דעם גוף. דעריבער, ווען מען רופט א מענטש ׳צנוע׳, באציט זיך דאס נישט בלויז צו זיין לבוש, נאר אויך צו זיין נפש – צו דער פנימיות וואס זוכט נישט זיך ארויסצושטעלן און נישט צו ציען אויף זיך די אויגן. און טאקע צניעות און ענוה זענען צוויי מדות וואס געהערן צוזאמען: ביידע זענען מדריגות פון דער פנימיות׳דיגער נפש.