חלקים מדברי הספד שנשא הגאון האדיר רבי אברהם יצחק אולמאן שליט"א חבר הבד"ץ העדה החרדית
- Sukkos
- 5787
- Yiddish
חלקים מדברי הספד שנשא הגאון האדיר רבי אברהם יצחק אולמאן שליט"א חבר הבד"ץ העדה החרדית
אצל עצרת השלושים לפטירתו של רביה"ק ר' חיים זאנוויל בן ר' משה מריבניץ זי"ע בביהמ"ד סאטמאר יואל בירושלים עיה"ק
מען
איך האב געהערט נאכזאגן פון ר' יוסף חיים זאנענפעלד, דער נאטור פון די מענטשן איז, ווען מ'הערט א יונגערמאן גייט אוועק רח"ל פון די וועלט, ווערט מען דערציטערט. האט ער געזאגט, דער עיקר דארף מען ווערן דערציטערט ווען אן עלטערער איד גייט אוועק, ווייל א מקרה איז נישט קיין ראיה ס'וועט פאסירן ביי יעדן איינעם.
עולם, די חסידים, ווילן אים אויפנעמען זאל ער אים געבן א הדרכה, ער זאל ווערן א מנהיג, א פועל ישועות. האט ער אים נישט געענטפערט. האט ער געבעטן, שוין, אויב מ'וועט אים יא אויפנעמען אלס רבי, איז אלע זיינע ברכות זאלן מקוים ווערן. האט ער ווייטער נישט געענטפערט.
האט שוין געהערט ווארעמע ווערטער פון דברי הספד, דברי התעוררות. אבער לכאורה שטעלט זיך א שאלה: מ'איז רגיל, מ'איז איינגעוואוינט, מ'מאכט א הספד ווען עס פאסירט א דבר היוצא מן הכלל, נישט קיין נארמאלער זאך, א פלוצלינגדיגער אומגליק, נעמט מען צוזאם דעם עולם און מ'איז מעורר דעם עולם פאר וואספארא סיבה די זאך איז געקומען.
ווען ער איז ארויסגעגאנגען, האט ער (דער רבי) געזאגט אז ס'גייט נישט אזוי. צו די אלע ענינים קען מען נאר צוקומען דורך הארעווען אין די יונגע יארן. אויב מ'הארעוועט נישט אין די יונגע יארן, קען מען נישט צוקומען צו די מדרגות פון די וואס זייערע ברכות ווערן אנגענומען, די ביי וועמען עס ווערט מקוים "ותגזר אומר ויקם לך".
אבער אויב מ'זעט אן עלטערער איד גייט אוועק, דאס איז דרכו של עולם. פון ווען ס'איז ארויסגעגאנגען די גזירה אויף אדם הראשון, איז אויסער די יחידים וואס ווערן דערמאנט אין גמרא, נישטא קיינער וואס איז ניצול געווארן פון דער גזירה, און אויב אזוי ווען אן עלטערער איד גייט פון דער וועלט דארף דאס מער מעורר זיין.
לכאורה דא שטייען מיר מספיד זיין הגה"צ קדוש מפורסם ר' חיים זאנוויל ב"ר משה, דער ריבניצער רבי, וואס איז צוגעקומען נישט נאר צו ימי זקנה, נישט ימי שיבה, נאר אריבערגעגאנגען גבורות, ער איז שוין צוגעקומען באלד ביי צו די הונדערט יאר, איז לכאורה, וואס פעלט אויס צוזאמנעמען דעם עולם און מעורר זיין?
יגיעה פון די יונגע יארן
איך האב געזען אראפברענגען א מעשה פון ריבניצער רבי'ן, אז ס'איז געקומען אמאל צו אים א בנן של קדושים, און ער האט געבעטן פון אים אז היות דער
אבילות על חורבן בית המקדש
מיר האבן געקענט דעם ריבניצער רבי'ן זי"ע אין די עלטערע יארן. מ'האט געזען זיין עבודת השם, מ'האט געזען זיין
מסירות נפש פאר א דאווענען, מסירות צו קלאגן אויפ'ן חורבן בית המקדש. דיין, ראזינער רב, און ער האט באקומען די הוראה פון קעשינאווער רב. ס'איז געווען וואכן מיט חדשים וואס ער האט פארברענגט אין פארהערן זיך די הוראה. האט ער דערציילט, אז "א יונגערמאן" האט גענומען הוראה, און ער האט פאר די הוראה איבערגע'חזר'ט הונדערט מיט איין מאל יורה דעה, טו"ז, ש"ך מיט אלע פרי מגדימ'ס.
אבער אז ס'טרעפט זיך אינמיטן דער נאכט (פונקט) מען קען נישט אזוי גוט שלאפן, מען גיבט מען זיך א וועק אויף, זאל מען געבן א קרעכץ. אפילו ער קען נישט מקיים זיין "קומי רוני בלילה" (יעדע נאכט), ער קען נישט אויפשטיין, ער קען זיך נישט מתגבר זיין פון בעט אראפגיין (אבער פונקט איז ראוי לקונן).
מיר זענען אלע מאמינים, ס'איז נישט דא קיין יונגערמאן וואס איז דא וואס זאל נישט מאמין זיין אין דעם מאמר חז"ל, "אינו דומה שונה פרקו מאה פעמים למי ששונה מאה פעמים ואחד". איך האב געהערט אבער א שיחה נאה פון איינער וואס איז מקיים געווען בפועל; עס איז געווען ר' ישראל טויסיג, מאטערסדארפער ראש בית דין - אין מאטערסדארף איז געווען איינגעטיילט, א ישיבה וואס ר' שמואל עהרנפעלד (מאטערסדארפער רב) האט געפירט, און יורה דעה האט ער (דער דיין ר' ישראל) פארגעלערנט.
און בפרט, ס'ווערט דערמאנט פון רבי שלום פון ניישטאט, ס'איז געווען וואס איז די סיבה צו די אלע ענינים פון חורבן בית המקדש, לכאורה דערקענט מען דאס נישט.
ס'איז ידוע די מעשה מיט'ן ישמח משה מיט'ן הייליגן חוזה פון לובלין, ער נפש וואס ער האט געהאט צו קלאגן אויפ'ן חורבן בית המקדש. וואס לכאורה ביי חסידים ווערט איינגעטיילט (מען ווייזט נישט ארויס דאס אבילות אזוי אפן), מ'איז עוסק בתפילה, אבער ווען ס'קומט צו שלאפן אינדערפרי? ס'האט עפעס א העכערער ענין אויך, אפשר טאר מען נישט מגלה זיין ברבים... ער זאגט, דעמאלט איז די שירה פון די מלאכים, און דאס ברענגט אן עקסטערע רואיגקייט אז דער מענטש קען רואיג שלאפן. ממילא איז שווער (אויפצושטיין). ס'הייבט זיך אן די משמורות, ביי חלוקת המשמורות איז די שירה פון מלאכים וואס איז גורם אז מ'זאל האבן אפעטיט צו שלאפן, קען מען נישט אויפשטיין. אבער (אויב כאפט מען זיך אויף) זאל ער געבן א קרעכץ אויפ'ן חורבן בית המקדש, און ממילא ווערט אויך מקוים "ראוי לקונן".
האט געזאגט אז במסתרים וויינט ער אנדערע. אבער ביי אים (ביים רבי'ן) האט מען ביידע געזען, ביי אים איז נישט געווען קיין סתירה. די שמחה פון עבודת השם פון איין זייט, און די אנדערע זייט די "קומי רוני בלילה", און ווען ס'איז געקומען די דריי וואכן, איז עס געווען בייטאג אויך האט ער געקלאגט אויף צער השכינה.
איז געווען דא א איד, א וואוילער איד, ר' שמחה בונם שטערן האט ער געהייסן, ער איז געקומען לערנען ביים מאטערסדארפער רב, האט ער געזאגט ער זאל צוגיין צום דיין אויך וועגן יורה דעה. איז ער געקומען צו אים, האט ער אים געפרעגט דעם מאמר חז"ל, "יונגערמאן, גלייבן זי אין דעם מאמר חז"ל 'אינו דומה שונה פרקו מאה פעמים למאה פעמים ואחד'"? כאפט א ציטער, וועלכער יונגערמאן גלייבט נישט אין מאמר חז"ל? (האט ר' שמחה בונם געענטפערט) "אוודאי, אוודאי."
אבער ביי אים (ביים רבי'ן) האט ער נישט יוצא געווען מיט אזעלכע רמזים, מיט אזעלכע סברות. ער האט מקיים געווען, געקלאגט שעות אויף שעות, און מתפלש געווען באפר.
ווי מיין זיידע דער חות יאיר שרייבט, אין מחבר שטייט "ראוי לכל ירא שמים לקונן על חורבן בית המקדש". מ'לערנט עס ארויס פון פסוק "קומי רוני בלילה", און די אלע מפרשים און די פוסקים ברענגען דאס אראפ. און דער מחבר האט דאס משמיט געווען (צו דערמאנען דעם פסוק), ער האט משמיט געווען בכוונה זאגט ער, היינטיגע צייטן איז זייער שווער, נישט יעדער איינער קען דאס מקיים זיין.
זאגט ער אים, "ניין, ניין, יונגערמאן, דעם מאמר חז"ל טאר מען נישט גלייבן. דאס דארף מען פילן! דארף מען מקיים זיין, ס'זאל זיין מאה פעמים און מאה פעמים ואחד."
עבודתו בלימוד התורה
וועלכער יונגערמאן קען זאגן אויף איין בלאט גמרא אז ער האט עס געלערנט מאה פעמים ואחד? און ער קומט אים זאגן אזא מין געוואלדיגע זאך, (אז) יורה דעה (האט ער) דורכגעלערנט מיט פרי מגדים, ש"ך און ט"ז, הונדערט און איין מאל!
מיר האבן (טאקע) נישט געזען ווי ער זיצט און לערנט שעות נאך שעות. (אבער) ברענגען זיי אראפ, אז אין די יונגע יארן איז ער געווארן אן איידעם ביי א מפורסמ'דיגן מורה הוראה, ר' שלמה
תורה (קען מען אפשר ברענגען א ראי' פון ר' חנינא בן דוסא וואס מען ווייסט נישט קיין מאמרים בשמו, אבער דאך איז ער געווען א פועל ישועות)
אבער באמת איז עס פאלש, ס'איז נישט אמת די זאך. רבי חנינא בן דוסא האט געהאט תורה, און וואספארא תורה האט ער געהאט? די גמרא דערציילט אז ס'איז געווען איינער פון די שרים חיצונים הממונה מיט אכצן טויזנט חיילים וואס האבן רשות מזיק צו זיין וועמען זיי ווילן. האט ער זיך אמאל געטראפן מיט רבי חנינא בן דוסא, האט ער אויסגערופן, "אלמלא מכריזין עליך ברקיע 'הזהרו בחנינא ובתורתו' סכנתיך". ווען נישט מ'רופט אויס אז מ'זאל אכטונג געבן אויף חנינא מיט זיין תורה, וואלט איך דיר מסכן געווען. האט ער געזאגט, "דו האסט יא מורא פון מיר?" האט ער אים מסלק געווען, איבערגעלאזט נאר ליל שבתות ורביעות (וואס דעמאלט האט ער רשות צו שעדיגן).
ס'איז געווארן איינס אזייגער, און צוויי אזייגער, און דריי אזייגער, און ער שטייט נאך מיט די קוויטלעך און ער קוקט. מ'זאגט פאר'ן ריבניצער רבין, ס'ווערט דאך שוין באלד די עלות השחר, (אבער ער האט געענטפערט) יא, ס'איז דא נאך א איד, זאל ער אריינקומען. (און אזוי ווייטער) נאך א איד, נאך א איד, נאך א איד, ביז ער איז שוין ארויסגעקומען.
אבער אז ס'טרעפט זיך אינמיטן דער נאכט, מען קען נישט אזוי גוט שלאפן, מען גיבט מען זיך א וועק אויף, זאל מען געבן א קרעכץ. אפילו ער קען נישט מקיים זיין "קומי רוני בלילה" (יעדע נאכט), ער קען נישט אויפשטיין, ער קען זיך נישט מתגבר זיין פון בעט אראפגיין (אבער פונקט איז ראוי לקונן).
און ווידער שפעטער, איז געווען דעמאלט דער סקווערער רבי זכרונו לברכה, ער איז געווען א יונגערמאן, ער האט געוואוינט אין יאס, דעמאלט האט מען אים נישט גערופן קיין רבי אדער רב. זענען זיי געקומען און זיי האבן געלערנט פון נאך מעריב ביז פינף אזייגער פארטאגס. און אויב ס'איז גוט געגאנגען, האבן זיי געלערנט ביז אכט אזייגער. זיי זענען געזעצן און געהארעוועט תורה, און געלערנט תורה. מיר האבן נישט געזען אזא מין זאך.
שפעטער האט ער געטראפן אביי, האט ער אויך געזאגט, "הזהרו בנחמני ובתורתו". אביי, ווער ווייסט נישט? הוויות ש"ס גמרא ווער ס'איז אביי. אבער וואו האט מען געהערט רבי חנינא בן דוסא'ס תורה? מ'וואלט ווען געדארפט זאגן "הזהרו בתפלתו של רבי חנינא בן דוסא". (אבער) ניין, מ'האט דאס נישט געזאגט.
מיר קענען נעמען פון חז"ל עפעס א מאמר חז"ל וואס ער רבי חנינא בן דוסא זאל האבן געזאגט? עפעס א הלכה אויסער דעם? אפשר נאכאמאל ווערט ער דערמאנט, איך געדענק נישט א מאמר חז"ל. ממילא, ווען מ'וויל זאגן א דוגמא, מ'וויל זאגן אזא מין זאך, (אז) מ'קען טרעפן א פועל ישועות, א רבי, און אן
די ישועות קומען מכוח התורה
דער יעב"ץ וויל זאגן עפעס די לשון, פארוואס שטייט נישט "הזהרו בתורתו של רבי חנינא", (נאר עס) שטייט "בחנינא ובתורתו". אז (דאס ווארט) חנינא פאר זיך זאגט אויך עפעס (א לשון חינון), וואס מיינט מכח התפלה זיינע. (אבער אט דער פשט אויף) "חנינא" איז געווען נאר ברמז,
מ'קען ברענגען א שטיקל ראיה צו דעם ענין (פון די גרויסע מופתים וואס מען האט ביי אים געזען) אז ס'מוז האבן א קשר מיט דער תורה. ווייל מ'קען זאגן, ווער זאגט ס'האט מיט תורה? מ'קען אן תורה אויך באקומען (אזעלכע מדריגות
מען ארויסגעזאגט "בחנינא ובתורתו". (וואס מען האט יא געזאגט) קלאר האט איינהאלטן און נישט הנאה האבן דערפון) וויפיל מענטשן זענען זיך צוזאמענגעקומען, (ווען) מ'וואלט ווען אויסגערופן (אז) מ'טיילט הונדערט דאלער? (אזויפיל) מענטשן אז אין גאנץ ירושלים העט ווען נישט געקענט זיין פלאץ. אבער ער האט נישט געזוכט דאס. איך ווייס נישט אויב ס'איז דא א בית המדרש אין אמעריקע ווי גרויס ס'איז, אבער ער האט נישט געזוכט די אייגענע צרכים. מ'איז געקומען צו אים, האט ער פארקוקט פון זיינע זאכן.
רבי'ן), און אין די ניין טעג איז א חשיבות מ'עסט נישט (אין די וואכן טעג אויסער) שבת א פליישיגע סעודה, זענען דא געבליבן אפאר אידן און געווארט אויף דער פליישיגער סעודה (ווייל ביי מלוה מלכה מעג מען יא עסן).
(אלא מאי ווייל) צוצוקומען צו אזא מדרגה, צוצוקומען צו אזא מין כח אז ס'זאל זיין תפלתו שגורה בפיו, ער זאל זיין אזא פועל ישועות, מוז עס קומען מכח התורה, מוז זיין "הזהרו בחנינא ובתורתו".
נישט נהנה געווען מעולם הזה
אבער מ'זאגט פאר'ן ריבניצער רבי'ן, ס'ווערט דאך שוין באלד די עלות השחר, (אבער ער האט געענטפערט) יא, ס'איז דא נאך א איד, זאל ער אריינקומען. (און אזוי ווייטער) נאך א איד, נאך א איד, נאך א איד, ביז ער איז שוין ארויסגעקומען.
ס'איז געווארן איינס אזייגער, און צוויי אזייגער, און דריי אזייגער, און ער שטייט נאך מיט די קוויטלעך און ער קוקט. מ'זאגט פאר'ן ריבניצער רבין, ס'ווערט דאך שוין באלד די עלות השחר, (אבער ער האט געענטפערט) יא, ס'איז דא נאך א איד, זאל ער אריינקומען. (און אזוי ווייטער) נאך א איד, נאך א איד, נאך א איד, ביז ער איז שוין ארויסגעקומען.
דאס איז דער יסוד מיט דעם. ווער קען נישט דערציילן? מסתמא כמעט יעדער איינער האט געהאט עפעס א מופת, עפעס אן עובדא געווען, אבער דאס איז נישט געווען קיין מופתים, דאס האט זיך געשאפן (מיט זיינע געוואלדיגע מסירת נפש פארן אויבערשטן) דאס איז שוין גענומען (די הענט - נטל ידיו), מ'האט צוגעברענגט דאס וואסער, און מ'שטעלט זיך שוין צו וואשן. ער האט זיך מסתמא דארטן בייטאג אויך נישט געגעסן, און מ'איז גרייט, מ'גייט זיך וואשן צום מלוה דמלכה. גיט (דער רבי) א פרעג, וויפיל איז דער זייגער? (האט מען אים געענטפערט) ס'איז געווען נאך פרי, נאך סאך פאר עלות השחר. ער וויל דאך זען, ווען איז דער עלות השחר? מ'האט נאכאמאל געקוקט וויפיל איז דער זייגער, בקיצור, עס איז געווארן א פארברענגעניש, מ'קוקט נאך אלע זאכן.
געוואלדיגע סיגופים פון הנאות עולם הזה
איין זאך וואס מ'האט בייגעוואוינט ווען מיר זענען געווען ביים אים. א מוצאי שבת, שבת חזון, איז געווען דארט אן עולם צאמגעקומען, ס'איז געווען שוין צוועלף אזייגער, בעפאר דעם האט מען נישט געטראכט ס'וועט זיין א מלוה דמלכה. מ'האט גערעדט דארט, וועט זיין א פליישיגע סעודה, נישט קיין פליישיגע, (אין ענדע) מ'האט זיך צוגעגרייט א פליישיגע סעודה, און ס'איז געווען א פליישיגע סעודה.
נו, מ'האט שוין געזען אז ס'איז געווען
דערנאך זענען געווען אפאר אידן (וואס האבן געווארט זיך צו געזעגענען
דער צדיק וועמען מיר זענען מספיד, האט פון די וועלט, קען מען נישט זאגן אז ער האט געהאט די פארגעניגן, אפילו זאל מען זאגן די בחינה פון פירותיהם בעולם הזה (אויך נישט). דער מענטש האט דאך געפאסט משבת לשבת, און דאס אויספאסטן ווי האט אויסגעזען? אויך כמעט גארנישט געגעסן. און ווידער, ער האט משפחה אויך נישט געהאט, גרויסע ירושות ווייס איך אויך נישט צי ער האט געלאזט.
דאס קען מען רואיג זאגן אויפ'ן ריבניצער רבי זכותו יגן עלינו. ליידער א מענטש וואס האט נישט איבערגעלאזט קיין דורות נאך זיך, האט זיך געקענט ווען פאר זיך פארזארגן, געקענט ווען (מיט) די קוויטל געלט צוזאמעננעמען געלט, אויפבויען א בנין, און א גאנצער בנין רופן אויף זיין נאמען, און אריינלייגן אין פארשידענע קרנות, דער נאמען וואלט געקענט בלייבן.
(וועלכע מענטש וואס באקומט אזויפיל געלט וואלט זיך געקענט
פונקט א האלבע שעה, פונקט א האלבע שעה פריער, (דער רבי האט ווייטער געפרעגט צו עס איז) א מינוט פארדעמ, און נאכדעם. זאגט ער, ער וויל אבער דאוונט מען מנחה, (האט דער רבי זיך פינקטליך וויסן וויפיל אזייגער ס'איז. מ'האט אנגעפאנגען קוקן אלעמענ'ס זייגער אויף פינקטליך. ביז ווען ער האט שוין מחליט געווען (אז מען וועט יא עסן פלייש) איז שוין פינקטליך געווען ניין און צוואנציג מינוט פאר'ן עלות... (האט דער רבי דעמאלט געזאגט) נו, מ'קען זיך שוין נישט וואשן... ער איז צוריקגעגאנגען, אויס מלוה מלכה געווען, אויס פליישיגע סעודה, מ'האט זיך נישט געוואשן, דער גאנצער עולם איז אהיימגעגאנגן אן דעם מלוה מלכה.
פארן דאווענען.
ארום עלף אזייגער קומט אן א יונגערמאן פון שטאט, דער זון פון ישראל ראזנצווייג, ער האט שוין נישט קיין מנין געשטעלט קוקן) אויב מען קען זאגן תחנון אדער נישט.
אין שטאט, אין שניי איז נישטא קיין מנין, ער האלט פונקט אין יאר פון זיין מאמע, און (מען האט אים געזאגט) דא וועט ער טרעפן א מנין. א גרויסע שמחה, מ'האלט פאר'ן דאווענען, מ'וועט טרעפן א מנין. און ס'איז טאקע דא אידן, מ'איז גרייט צום דאווענען. ( דער רבי האט געפרעגט צי) ער איז געווען אין מקוה, נישט געווען אין מקוה, ס'האט זיך געשלעפט דאס מנין.
קוקט מען אן (- דער רבי האט זיך ארומגעקוקט און געפרעגט) "ס'איז דא שוין (א מנין) צום דאוונען?" ס'איז דא פינף מתפללים. "פינף מתפללים קען מען
איז ער געשטאנען, ער האט געקוקט און געקוקט. (ביז ווען) האט ער געזאגט, "אה, ס'איז ליכטיג נאך", האט ער געזאגט תחנון. אבער עס איז נישט געווען סתם אזא (געווענליכע ליכטיגקייט). פארוואס האט ער געזען (די ליכטיגקייט)? מיר האבן נישט געזען, אבער ער האט דאס (יא) געזען (און מיר האבן נישט קיין השגה אין די זאכן).
עבודה למעלה מן הזמן
ווער ווייסט דאס (ווער קען פארשטיין), כאטש מ'האט געזען ער איז געקומען דאווענען, די זמן תפלה איז געווען עפעס חוץ לזמן (אבער ביי דעם מלוה מלכה האט ער עפעס יא גאר שטארק מקפיד געווען אויף די זמן, און דאס איז עפעס וואס מיר פארשטייען נישט פארוואס אמאל יא און פארוואס אמאל נישט).
ס'וועט זיין מנין
נישט דאווענען", זאגט ער... רופט זיך אן ישראל ראזנצווייג, (מיין זון) ער האט דאך נישט, ווי קען מען דא האבן נאך א מנין? מ'קוקט ארויס אויף די שניי און מ'זעט קיין מענטש נישט. (אבער דער רבי איז געבליבן רואיג) ס'וועט נאך זיין, ס'וועט נאך זיין.
נאכאמאל בין איך געווען (ביים רבי'ן, אין ירושלים נאך), ס'איז געווען די גרויסע שניי, דוכט זיך מיר תשל"ג (בימי י"א וי"ב שבט שנת תשל"ג היה שלג גדול ונדיר בירושלים עיה"ק). און (קיין) ישיבה איז נישט געווען, איך בין געווען א מגיד שיעור, ס'איז נישט געווען פאר וועמען צו זאגן א שיעור...
דערווייל איז געווען שוין איינער פון די צען, וואס איז געווען די צענטער איד, ער איז שוין געווען אן אפגעדאוונטער, (און ער האט געזאגט פאר'ן עולם) ער האט נישט קיין צייט צו ווארטן, ער קען ווארטן ביז צוועלף, נאך צוועלף ווייסט ער נישט. (ואכן) ער איז אוועקגעגאנגען.
איך האב מיטגענומען צוויי בחורים, געווען דארט יוסף דוד לעפקאוויטש, זיין ברודער אפרים, און (זיי געזאגט) אראפגיין צום ריבניצער רבי'ן, מיר זענען אראפגעקומען צען אזייגער, ס'האט נאך נישט געהייסן (אז מען האלט ערגעץ, מען האלט נאך
ס'איז טאקע אויך געווען איינמאל א יום כיפור קטן, ס'איז געווען א יום כיפור (קטן) מוקדם מיר זענען געקומען שוין נאך מעריב, ער האט געהאלטן אינמיטן יום כיפור קטן, און ער האט טאקע אראפגעלייגט אזא מין תפילה,
און ער (דער רבי) שטייט ביים פענסטער, און ער קוקט, מ'זעט נישט קיין
נפש חיה. אבער ער איז אזוי געשטאנען א האלבע שעה ביים פענסטער, ער האט געקוקט אויף די שניי אפשר וועט עפעס קומען. און פלוצלינג טאקע קלאפט אריין א איד. וואס איז דער איד? מ'האט געמיינט ער וויל א קוויטל, זאגט ער ניין, ער האט נאך נישט געדאוונט, ער זוכט פאר א מנין.
וואס איז געשען? ער איז א שומר אין שערי צדק (שפיטאל), און דער וואס האט געדארפט אים איבערבייטן איז נישט געקומען, ער איז אויף געווען זעקס און דרייסיג שעה, און יעצט האט ער זיך געלייגט שלאפן, האט ער געהאלטן אינאיין שלאפן פאר צוועלף שעה, און יעצט האט ער זיך אויפגעוועקט. האב ער געטראכט, אפשר דא וועט זיין א מנין... איז טאקע דעמאלט געווען זעקס אידן (ששה מתפללים), און מיט דעם האט מען געדאוונט.
בעל דברי אמונה מתולדות אהרן שהיה במצב קשה) זאל האבן א רפואה שלימה, און אזוי ווייטער אנדערע צענדליגער צענדליגער וואס פעלט זיי אויס רפואות.
און נאכדעם ווער דארף נישט, פרנסה פעלט אויס, דאס גרויסע דחקות וואס איז דא, וואס איז טאקע אסאך פון מידת הצניעות. ווען ס'איז דא די צניעות איז דא די ברכה מצויה בעיסה. אין אלע אופנים פון צניעות. א שערה זאל נישט זיין מגולה, אין די אריכות פון די בגדים, און פארשידענע זאכן ביי מענער און ביי די פרויען.
וועט דאס אלעס מעורר זיין דא די זכות הצדיק, וואס ער איז געווען טאקע, זיך מוסר נפש געווען על כל קוצו של יוד, אזוי ווי ער איז געווען, מה כאן איז ער געווען נפשי תערג אליך אלוקים, ער האט פון זיך פארגעסן, ער האט נאר אינזין געהאט כלל ישראל, וועט ער יעצט אויך אינזין האבן נאר דעם כלל ישראל. יעדע איינציגע בקשה וואס ער טראכט און וואס ער וויל טראכטן זאל נתמלא ווערן, ימלא ה' כל משאלותינו לטובה, און מיר וועלן זוכה זיין צו ישועה וגאולה קרובה, במהרה בימינו אמן.
איז געווען א שמחה (וואס דער רבי האט) געהאט, (ער האט געהאט) אן עקסטערע שמחה וואס ער האט געהאט ביי דעם וואס ער האט זוכה געווען צו די מנין, זעקס מתפללים. זעט מען אז ס'איז נישט געווען די זאכן אז מ'האט מדלג געווען (און מקיל געווען ווען עס איז געווען שווער), ס'איז געווען (אויף דעם אופן אז) וואסערע הנהגה האט ער געהאט (איז עס געגאנגן עד הסוף), אבער דאס האט ער געהאלטן פעסט. ס'איז געקומען צו די זאך, די זעקס מתפללים, און מ'איז געקומען דארטן (ביי די מעשה פון דעם מלוה מלכה) א האלבע שעה פאר עלות השחר, האט ער גארנישט מוותר געווען פון דעם.
וועגן ווי יוצא זיין מיטן מספיד זיין?
מיר האבן א השגה? מיר האבן א השגה? מ'קען נישט פארשטעלן די השגה אז (אויב דער ריבניצער רבי ביי) סאטמארער רב האט מען נישט יוצא געווען די הספדים מיט די וויינעריי וואס איז געווען, (איז אונז) ווי קענען מיר יוצא זיין (צו באוויינען אזא אדם גדול)?
ער האט געזאגט, סאטמאר רב איז נפטר געווארן, מ'ווייסט אויך אז ער איז געווען אן עלטערער איד, אבער ס'איז געווען כרעם ביום בהיר.
איך געדענק מ'האט געדאוונט אינדערפרי איז טאקע געווען דא א פלאקאט אין סאטמאר בית המדרש (צו מתפלל זיין לרפואתו פון סאטמאר רב), איז געווען פון העדה החרדית, מ'גייט דאווענען. אבער ס'איז אפאר מאל שוין
ווי קענען מיר דא שטיין און יוצא זיין צו קלאגן, צו וויינען אויף אזא מין איד וואס מיר ווייסן דאך נישט, ער איז געווען אזא באהאלטענער וואס האט נישט מגלה געווען (זיינע געוואלדיגע מדריגות). ער האט נישט מגלה געווען קיין אצבע, אפילו קטנה שבאצבעות, און ער האט האט מכסה געווען דורך כמה כיסוים. קען מען דען יוצא זיין מיט דעם ענין? קען מען אוודאי נישט יוצא זיין.
האט זיך ריבניצער רבי אנגערופן, ער ווייסט נישט צו מ'האט יוצא געווען ידי חובתם, מ'האט נישט גענוג מספיד געווען. (און ער האט מסביר געווען) מיר האבן קיין השגה נישט וואס הייסט מוריד
הזמן מסוגל
מיר ווייסן, גדולים צדיקים במיתתן יותר מבחייהם. ווער ווייסט, ווען מ'טרעפט דא (- א מעלדונג) אז ער זאל
ווידער חתונה מאכן קינדער, אויסער דעם וואס יעדער איינער דארף געהאלפן בימינו אמן.